Häxan (1922)

Häxan

Häxan (1922) Swedish : Benjamin Christensen ♥♥♥

(mini Review) หนังเงียบกึ่งสารคดีเรื่องนี้ นำเสนอประวัติศาสตร์’แม่มด’โดยย่อ จากอดีตสู่ยุคทอง Middle Ages มาจนถึงปัจจุบัน (ต้นศตวรรษ 20) สร้างความตกตะลึง สะพรึงกลัว หวั่นวิตกให้กับผู้ชมนักวิจารณ์สมัยนั้น เพราะหลายคนยังแยกไม่ออก หลงคิดไปว่านี่คือเรื่องจริง!

สร้างโดย Benjamin Christensen (1879 – 1959) ผู้กำกับ-นักเขียน-นักแสดง สัญชาติ Danish เกิดที่ Viborg, Denmark ตั้งใจว่าจะเรียนหมอ แต่จับพลัดจับพลูเข้าเรียนการแสดงที่ Det Kongelige Teater (Royal Danish Theatre) ในเมือง Copenhagen กลายเป็นนักแสดงละครเวทีมืออาชีพ พอเบื่อผันตัวเป็นนายหน้าขายไวน์, ปี 1911 เปลี่ยนอาชีพอีกครั้งเป็นนักแสดงภาพยนตร์ และกลายเป็นผู้กำกับ มีผลงานเรื่องแรก Det hemmelighedsfulde X หรือ The Mysterious X (1914)

สำหรับ Häxan หรือ Heksen แปลว่า The Witches หรือ Witchcraft Through the Ages (เป็นชื่อที่ล้อกับหนังเรื่อง Intolerance: Love’s Struggle Throughout the Ages) Christensen ใช้เวลาศึกษาหาข้อมูลพื้นหลังเกี่ยวกับการใช้เวทย์มนต์คาถา (Necromancy) อยู่ถึง 2 ปี ตั้งแต่ 1918 พบเจอกับหนังสือ Malleus Maleficarum (แปลว่า Hammer of Witches) ของชาว German เป็นคู่มือของนักบวช Catholic เขียนโดย Heinrich Kramer ที่ใช้สืบสวนสอบสวนตัดสินผู้เป็นแม่มด ตีพิมพ์เมื่อปี 1487

เกร็ด: Malleus Maleficarum เป็นหนังสือขายดี Bestseller อันดับ 2 ของโลก รองจากคำภีร์ไบเบิ้ล

หนังได้ทุนสร้างจากสตูดิโอ Svensk Filmindustri (ของสวีเดน) แต่เพราะ Christensen เป็นชาวเดนมาร์ก มีความต้องการถ่ายทำโปรดักชั่นในประเทศตัวเอง ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ – ตุลาคม 1921 ร่วมกับตากล้อง Johan Ankerstjerne ถ่ายทำเฉพาะตอนกลางคืน ในสตูดิโอพื้นที่ปิด เสร็จสิ้นแล้วใช้เวลา Post-Production อยู่อีกเกือบปี รวมทุนสร้างสูงถึง 1.5-2 ล้าน kronos กลายเป็นหนังเงียบทุนสูงสุดในแถบประเทศ Scandinavian ไปโดยพลัน

ลักษณะการดำเนินเรื่อง แบ่งออกเป็น 7 ตอน (7 reel) นำเสนอในลักษณะกึ่งสารคดี กึ่งดำเนินเรื่อง ซึ่งถ้าแบ่งเรื่องราวออกเป็นส่วนๆ จะพบว่ามีเพียง 4 องก์เท่านั้น
– Prologue (ตอนที่ 1) เริ่มจากยุคสมัยโบราณ ความเชื่อแนวคิดต่อการมีตัวตนของโลก นับตั้งแต่สมัย Persia, Egypt ตัดสลับ Title Card คำอธิบาย กับรูปภาพ(จากหนังสือ)/รูปปั้น/โมเดลจำลอง ฯ มีดินสอชี้บอกให้เห็นรายละเอียดชัดเจน จนกระทั่งมาถึงยุคกลาง Middle Age ความเชื่อต่อพระเจ้าและปีศาจ จนกลายมาเป็นพิธีกรรมของแม่มด นอกรีต
– Introduction (ตอนที่ 2) ต่อจาก Prologue นำเสนอปรากฎการณ์เหนือธรรมชาติที่เกิดขึ้น, พฤติกรรมแปลกๆ (สาปแช่งแล้วเป็นจริง), ความเชื่อพิธีกรรมต่างๆ (ขายยา Love Potion), รวมถึงภาพลักษณ์ของซาตาน (ผู้กำกับ Benjamin Christensen สวมบทซาตานนี้เองเลย)
– The Witch (ตอนที่ 3-6) หญิงสูงวัยคนหนึ่งได้รับการกล่าวหาว่าเป็นแม่มด ถูกจับไต่สวนทรมานให้สารภาพความจริง สิ่งที่เธอเล่ามาจะประกอบด้วย
> ตอนที่ 4 ขณะถูกทรมานจนยอมรับสารภาพ มีการเล่าเรื่องราวพิธีกรรมที่ชื่อว่า Witch Sabbath
> ตอนที่ 5 เอ่ยนามหญิงสาวอีกสองคน ทำให้พวกเธอถูกจับทั้งๆที่อาจไม่รู้อีโน่อีเน่อะไรด้วยเลย นำมาทรมานให้สารภาพความจริงก่อนถูกนำไปเผา
> ตอนที่ 6 พฤติกรรมแปลกๆของแม่มด เช่น แปลงร่างเป็นสัตว์, ถูกปีศาจเข้าสิง, กลุ่มแม่ชีผู้เสียสติ ฯ
– Epilogue (ตอนที่ 7) เป็นการสรุปทุกสิ่งอย่างไล่ย้อนกลับไปถึงตอน 1 เปรียบเทียบสิ่งที่เกิดขึ้นกับการค้นพบในยุคสมัยปัจจุบัน คำอธิบายสามารถลบล้างพฤติกรรม ความเชื่อ เรื่องเหนือธรรมชาติต่างๆ ได้แทบทั้งหมดด้วยหลักวิทยาศาสตร์สมัยใหม่

ตอนที่หนังออกฉาย ได้รับเสียงตอบรับอย่างหวาดหวั่นวิตกกลัว เพราะผู้ชม/นักวิจารณ์ส่วนใหญ่สมัยนั้น สนใจแต่เนื้อหาใจความของหนัง มิได้สนใจความสวยงามทางศิลปะที่ปรากฎขึ้นสักเท่าไหร่ ‘it is absolutely unfit for public exhibition.’ หรือ

“the satanic, perverted cruelty that blazes out of it, the cruelty we all know has stalked the ages like an evil shaggy beast, the chimera of mankind. But when it is captured, let it be locked up in a cell, either in a prison or a madhouse. Do not let it be presented with music by Wagner or Chopin, […] to young men and women, who have entered the enchanted world of a movie theatre.”

ด้วยกระแสวิจารณ์มาร้าย ขัดแย้ง Controversy แบบนี้ ยิ่งทำให้ผู้ชมในยุโรปเกิดความใคร่สนใจ หนังทำเงินได้ค่อนข้างสูงทีเดียว แม้จะไม่ได้ฉายในอเมริกา (ถูกแบนห้ามฉาย เพราะมีภาพนู้ด เครื่องทรมาน และเรื่องราวส่อทางเพศ)

แต่เมื่อเวลาผ่านไป Häxan ได้รับการยกย่องโดยนักวิจารณ์ในระดับ Masterpiece ผลงานยอดเยี่ยมที่สุุดของ Benjamin Christensen ลึกล้ำนำหน้ากาลเวลาแห่งยุคสมัย สามารถนำเสนอประวัติศาสตร์ ผสมผสานกับความเชื่อ Special Effect ดำเนินเรื่องได้อย่างสวยงามลงตัว และแฝงข้อคิดช่วงท้ายได้อย่างมีสติ ถึงจะมีความแปลกประหลาดแต่ตราตะลึง น่าสะพรึง หัวใจสั่นไหว

หนังหารับชมได้ใน Youtube แบบไร้ลิขสิทธิ์นะครับ แต่ถ้าอยากได้คุณภาพดีๆ Soundtrack เพราะๆ ลองหาจาก Criterion ดูได้เลย

ส่วนตัวค่อนข้างเฉยๆกับหนังเรื่องนี้ รู้สึกแอบเบื่อเพราะดำเนินเรื่องลักษณะกึ่งสารคดี มันจึงขาดอารมณ์ ความน่าสนใจไปพอสมควร กระนั้นความสวยงามในเชิงศิลปะ ลีลา direction และ Special Effect มีความน่าทึ่งและยังคงทรงพลังอยู่ไม่น้อยแม้จะเป็นหนังเงียบก็เถอะ

แนะนำกับคอหนัง Horror แม้อาจจะไม่หลอนๆแบบสะดุ้งตกใจหรือบรรยากาศน่าสะพรึงกลัว แต่มีความน่าสนใจว่าจะเป็นอย่างไร (ผมรับชมหนังเรื่องนี้ก็เพราะความน่าสนใจนี้แหละ) ชื่นชอบเรื่องราวประวัติศาสตร์ของแม่มด ยุคสมัย Middle Age ไม่ควรพลาดเลย

จัดเรต 15+ กับภาพนู้ด เครื่องทรมาน และเรื่องราวส่อทางเพศ

TAGLINE | “Häxan ของผู้กำกับ Benjamin Christensen มีแนวคิดการนำเสนอน่าสนใจ ผสมผสานประวัติศาสตร์และ Special Effect ในยุคหนังเงียบได้อย่างลงตัว”
QUALITY | SUPERB
MY SCORE | SO-SO

Leave a Reply

avatar

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  Subscribe  
Notify of