Street Angel (1937)

Street Angel

Street Angel (1937) Chinese : Yuan Muzhi ♥♥♥♡

เซี่ยงไฮ้ จากเคยเป็นเพียงชุมชนบทเล็กๆ ทำการประมงหาปลา แต่หลังจากเกาะฮ่องกงถูกยึดครองโดยสหราชอาณาจักร ค่อยๆแปรสภาพสู่เมืองท่า มหานคร เชื่อมรอยต่อความเจริญโลกยุคใหม่ ผู้คนมากมายแห่อพยพเข้าไป การจะดิ้นรนเอาตัวรอดหาใช่เรื่องง่ายเลยสักนิด

馬路天使, Mǎlù tiānshǐ หรือ Street Angel คือภาพยนตร์ได้รับการยกย่องกล่าวขวัญ มีความงดงามทรงคุณค่าทั้งศาสตร์ศิลป์ เป็นที่รักยิ่งของชาวจีนแผ่นดินใหญ่ และส่งให้นักแสดงนำหญิง Zhou Xuan สู่ดาวดาราค้างฟ้า

เรื่องราวนำเสนอความทุกข์ยากลำบากของคนชนชั้นล่างในนครเซี่ยงไฮ้ ไม่แตกต่างจาก The Goddess (1934) ที่ตัวละครต้องต่อสู้ดิ้นรนเอาตัวรอด แหวกว่ายท่ามกลางการมาถึงโลกยุคสมัยใหม่ แต่จิตใจผู้คนกลับยังคงเชื่องช้าล้าหลัง ไม่ได้รับการพัฒนาให้ก้าวทันความเปลี่ยนแปลงไป

เมื่อตอนออกฉาย หนังได้รับคำชื่นชมอย่างมากในแง่การบันทึกเสียง และใช้บทเพลงประกอบ (หนัง Talkie ทางฝั่งเอเชีย จะช้าล้าหลังกว่า Hollywood และยุโรป ประมาณเกือบๆทศวรรษได้) โดยเฉพาะน้ำเสียงร้องของ Zhou Xuan ทำให้เธอได้รับการจดจำฉายา ‘Golden Voice’ ตราตรึงคงอยู่ชั่วนิรันดร์


Yuan Muzhi (1909 – 1978) นักแสดง/ผู้กำกับชาวจีน เกิดที่ Ningbo, Zhejiang เมื่อครั้นเป็นนักแสดง ได้รับฉายา ‘Man with a thousand faces’ โด่งดังในสังกัดสตูดิโอ Diantong Film Company ระหว่างนั้นก็เริ่มเขียนบท Plunder fo Peach and Plum (1935), กำกับเรื่องแรก Scenes of City Life (1935)

เนื่องจากภาพยนตร์ในประเทศจีน มีจุดเริ่มต้นจากเซี่ยงไฮ้ (ส่งผ่านมาทางฮ่องกง) ค่านิยมยุคสมัยนั้นมีคำเรียกว่า Leftist Movement ต้องการเผยแพร่แนวคิด โอกาส ปลูกฝังโลกทัศนคติใหม่ๆให้ผู้ชม ซึ่งผู้กำกับ Yuan Muzhi ก็เติบโตขึ้นในสภาพแวดล้อมดังกล่าว รับอิทธิพลจากสองวัฒนธรรม ตะวันตก-ตะวันออก ผสมผสานเข้ามานำเสนอในผลงานของตนเอง

Street Angel คือผลงานเขียนบท/กำกับลำดับที่สอง คาดว่าคงได้แรงบันดาลใจจาก 7th Heaven (1927) และ Street Angel (1927) ของผู้กำกับ Frank Borzage นำแสดงโดย Janet Gaynor ที่สามารถคว้ารางวัล Oscar: Best Actress เป็นคนแรกของสถาบันนี้

เรื่องราวของสองสาวกำพร้า (อ้างว่าเป็นพี่น้อง แต่ใช่หรือเปล่าไม่รู้) อพยพหนีสงครามจากทางตอนเหนือของประเทศจีนมาถึงเซี่ยงไฮ้ พักอยู่อาศัยกับพ่อเลี้ยงสุดโหด
– Xiao Hong (รับบทโดย Zhou Xuan) น้องสาวคนเล็ก สนุกสนานร่าเริง โลกสวยแจ่มใส ถูกสอนให้ขับร้องเพลงน้ำเสียงหวานฉ่ำ
– Xiao Yun (รับบทโดย Zhao Huishen) พี่สาวคนโต เป็นคนเก็บกด เคร่งขรึม มองโลกความเป็นจริง ถูกบีบบังคับให้ขายตัวโสเภณี ใครๆต่างรังเกียจเดียดฉันท์

สองสาวตกหลุมรักชายหนุ่มคนเดียวกัน Xiao Chen (รับบทโดย Zhao Dan) อาศัยอยู่บ้านตรงข้ามถนน เป็นนักเป่าทรัมเป็ต (Street Musician) แต่พวกเธอได้รับการปฏิบัติแตกต่างตรงกันข้าม ขณะที่ Xiao Hong รักมาก เอ็นดูทะนุถนอม Xian Yun กลับถูกจงเกลียดจงชัง สาเหตุเพราะอาชีพที่เธอทำ สังคมยังมิอาจยินยอมรับได้

กระทั่งวันหนึ่ง พ่อเลี้ยงวางแผนขาย Xiao Hong ให้ชายร่างใหญ่ฐานะดีคนหนึ่ง แต่เธอไม่ยินยอมพร้อมใจจึงขอความช่วยเหลือจาก Xiao Chen ซึ่งเขาและผองเพื่อนก็ได้ลักพาตัวหนี ปล่อยทิ้งให้ Xiao Yun ถูกเฆี่ยนตีทำร้าย วันหนึ่งอดรนทนไม่ได้เลยออกติดตามค้นหา และภายหลังกลายเป็นผู้เสียสละ … นี่เองสินะที่คือ Street Angel


Zhou Xuan ชื่อจริง Su Po (1918 – 1954) นักร้อง/นักแสดงหญิง สัญชาติจีน เกิดที่ Changzhou, Jiangsu ตั้งแต่เด็กพลัดพรากพ่อ-แม่ เติบโตขึ้นกับครอบครัวบุญธรรม พออายุ 13 ขวบได้เป็นนักแสดงสังกัด Bright Moon Song and Dance Troupe ปีถัดมาคว้ารางวัลที่สองประกวดร้องเพลง ทำให้ได้ฉายา ‘Golden Voice’ สู่วงการภาพยนตร์ปี 1935 โด่งดังค้างฟ้ากับ Street Angel (1937) น่าเสียดายอายุสั้นไปหน่อย เสียชีวิตในโรงพยาบาลจิตเวช จากอาการคลุ้มคลั่งสติแตกส่งผลกระทบต่อสมองขั้นรุนแรง

รับบท Xiao Hong หญิงสาวมีความบริสุทธิ์สดใส ยิ้มแย้มร่าเริง น้ำเสียงเจื้อยแจ้ว ชื่นชอบร้องเพลงขับขาน แต่มีสภาพราวกับนกในกรง ถูกคุมขังโดยพ่อเลี้ยง โหยหาอิสรภาพ ตัดสินใจหลบหนีเอาตัวรอดจากบ้าน ครองรักชายหนุ่มที่ตนหลงใหลมาแสนนาน

ไม่เพียงน้ำเสียงร้องที่เป็นอมตะ แต่ใบหน้ารักจิ้มลิ้ม แสดงออกอย่างเริงร่า ใสบริสุทธิ์ ถอดแบบพิมพ์เดียวกับ Janet Gaynor ใครๆต่างตกหลุมรักใคร่ นั่นทำให้ผู้ชมส่วนใหญ่คงมองว่าเธอน่าจะเป็นตัวแทนของ Street Angel คือก็ไม่ผิดนะ แต่ถูกแค่ครึ่งหนึ่งเท่านั้น

Zhao Huishen นักแสดงหญิงชาวจีน … ไม่มีรายละเอียดใดๆ พบเห็นผลงานเรื่องนี้เรื่องเดียว

รับบท Xiao Yun พี่สาวคนโต เขียนคิ้วหน้าเข้ม แสดงถึงความแก่กร้านโลก ชีวิตพานผ่านอะไรมามาก ถูกบีบบังคับให้ประกอบอาชีพโสเภณี ทำให้ไม่มีใครจงรัก เลยถูกจงเกลียดชัง ตีตราหน้าตำหนิต่อว่า ใช้ความรุนแรงเฆี่ยนตบตี แต่เธอกลับไม่ยินยอมโต้ตอบแสดงออก ทุกสิ่งอย่างฉันขอรับผิดชอบไว้เพียงผู้เดียว

ระหว่าง Xiao Hong กับ Xiao Yun ผมรู้สึกว่าคนพี่มีความสวยกว่ามาก จิตใจเธอทำด้วยอะไร ช่างเข้มแข็งแกร่ง อึดอดทน แม้ต้องทุกข์ทรมาน กลับยินยอมเสียสละแทนน้องได้ทุกสิ่งอย่าง นี่ก็สามารถเปรียบเทียบแทน Street Angel อีกครึ่งหนึ่งที่ขาดหาย

อาจเพราะค่านิยมสังคมจีนสมัยนั้น มองผู้หญิงขายตัวเป็นสิ่งอัปมงคล ชนชั้นต่ำทราม ยินยอมรับไม่ได้ ทั้งๆแค่ภาพยนตร์ก็ตามทีเถอะ นั่นทำให้ Zhao Huishen แสดงหนังเพียงเรื่องเดียว แล้วตัดสินใจร่ำลาออกจากวงการไปเลย (หรือเพราะเธอไม่ชื่นชอบการแสดง ก็ไม่รู้เหมือนกันนะ!)

เกร็ด: ครึ่งแรกของหนัง Xiao Yun ไม่มีบทพูดสักประโยค สะท้อนสถานะของเธอไม่มีสิทธิ์เสียงใดๆในสังคม

Zhao Dan (1915 – 1980) นักแสดงชาวจีน เกิดที่ Nantong, Jiansu เข้าสู่วงการภาพยนตร์ในสังกัด Mingxing Film Company โด่งดังอมตะกับ Street Angel (1937) หลังพรรคคอมมิวนิสต์ได้รับชัยชนะสงครามกลางเมืองปี 1949 กลายเป็นนักแสดงรับบทบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์มากมาย แต่เมื่อเกิดการปฏิวัติวัฒนธรรม ถูกจับกุมคุมขังติดคุกถึง 5 ปี ต่อมาเสียชีวิตจากโรงมะเร็ง

รับบท Xiao Chen นักดนตรีข้างถนน ที่ถึงนิสัยดีแต่ก็เป็นคนพึงพาอะไรไม่ค่อยได้เท่าไหร่ ภาพลักษณ์หล่อเหลา ขี้งอน เอาแต่ใจ แรกๆคงเคยตกหลุมรัก Xiao Yun แต่พอรับล่วงรู้อาชีพของเธอจึงปฏิเสธต่อต้าน เปลี่ยนมาตกหลุมรัก Xiao Hong พยายามหาทางช่วยเหลือ จนสุดท้ายตัดสินใจลักพาตัวเธอหนี แม้จะครองคู่อยู่ร่วมกันดี แต่รักแรกหวนกลับมา เมื่อถึงจุดๆหนึ่งก็สามารถเรียนรู้ทำความเข้าใจ

การแสดงของ Zhao Dan สร้างสีสันให้หนังอย่างมาก เพราะถือเป็นตัวเฮฮา ร่วมกับผองเพื่อนอีกสามเกลอ มักทำอะไรโน่นนี่นั่นผิดพลาดพลั้งไปหมด เคมีของเขากับ Zhou Xuan ก็ถือว่าเข้าขากันดี แต่มองลึกๆเข้าไปในสายตา คาดคิดว่ายังคงโหยหารักแรกอยู่มากกว่า


ถ่ายภาพ/ตัดต่อ … ไม่มีเครดิต

เริ่มต้นตั้งแต่ Opening Credit ร้อยเรียงแผ่นป้ายนีออนที่มีทั้งภาษาจีน/อังกฤษ สะท้อนสถานะของนครเซี่ยงไฮ้ยุคสมัยนั้น รอยต่อระหว่างวัฒนธรรม ตะวันตก-ตะวันออก ความเจริญยุคสมัยใหม่แผ่อิทธิพลเข้ามา

ภาพจากท้องฟ้า Tilt Down ลงมาพบเห็นตึกระฟ้าสถาปัตยกรรม Art Deco ต่อเนื่องถึงพื้นดินและต่ำกว่า นี่เป็นการสะท้อนว่าเรื่องราวของหนัง นำเสนอชุมชนคนชั้นล่างทางสังคมประเทศจีน

ช่วงการแนะนำตัวละคร มีการร้อยเรียงภาพ Montage ตัดสลับไปมาระหว่างขบวนพาเรน-ผู้ชม แบบไร้เสียงพูดคุยโต้ตอบสนทนา บางครั้งพบเห็นภาพมุมเอียง (Dutch Angle) สะท้อนการมองโลกที่แตกต่างของฝูงชน

หลายครั้งทีเดียวที่หนังมีเพียงภาพเคลื่อนไหวประกอบเพลง ไม่ได้ยินเสียงพูดคุยสนทนา นี่ไม่ถือว่าเป็นข้อจำกัดยุคสมัยแล้วนะครับ แต่คือความจงใจผู้กำกับ ต้องการผสมผสาน Slapstick เข้าไปในเรื่องราว ให้ภาษากายแทนคำพูด ดูลุ่มลึกและมีความเป็นศิลปะเพิ่มขึ้นกว่าเดิม

แทบทุกครั้งที่ Zhou Xuan ขับขานเสียงร้องเพลง จะมีการซ้อน/แทรกภาพต่างๆ เพื่อนำเสนอจินตนาการ สอดคล้องเนื้อคำร้อง ให้ผู้ชมสามารถมองเห็นภาพ (ในกรณีไม่เข้าใจภาษา คำแปล จะยังรับรู้เนื้อใจความของบทเพลง) นี่ช่วยเพิ่มมูลค่างานศิลปะให้สูงยิ่งๆขึ้นไปอีก

เพลงประกอบโดย He Luting (1903 – 1999) คีตกวีชื่อดัง สัญชาติจีน ได้รับการจดจำสูงสุดจากประพันธ์เพลงประกอบ Street Angel (1937) และสองบทเพลงคำร้องกลายเป็นตำนาน
– Song of the Four Seasons (四季歌) ฤดูกาลที่แปรเปลี่ยน สะท้อนความรัก ความสัมพันธ์หนุ่มสาวที่แตกต่าง
– The Wandering Songstress  (天涯歌女) ออกเดินทางไปสุดแผ่นดินปลายของฟ้า เพื่อตามหาคู่รักแท้ เขาหรือเธออยู่แห่งหนใดกัน

เกร็ด: ความโด่งดังของ The Wandering Songstress ได้รับการเปรียบเทียบเท่า As Time Goes By ของหนังเรื่อง Casablanca (1942) เลยละ!

เกร็ด 2: หนังเรื่อง Lust, Caution (2007) ของผู้กำกับ Ang Lee ยังเคยนำบทเพลงนี้ ให้ตัวละครของ Tang Wei ขับร้องด้วย!

Street Angel คือเรื่องราวของคนจนๆกลุ่มหนึ่ง ที่พยายามตะเกียกตะกาย ต่อสู้ดิ้นรน เพื่อให้ตนเองได้รับอิสรภาพจากกฎกรอบ ขนบธรรมเนียมปฏิบัติ ความเชื่อโบราณดั่งเดิมของชาวจีน ด้วยการรับอิทธิพลชาติตะวันตก ก้าวสู่โลกยุคสมัยใหม่ที่ใครๆต่างมีสิทธิ์เสียง สามารถเรียกร้องความเสมอภาคเท่าเทียม

ถึงกระนั้นโอกาสดังกล่าวนั้น จำต้องแลกมาด้วย ‘เงิน’ ปัจจัยที่สามารถหาแลกซื้อได้ทุกสิ่งอย่าง ความบันเทิง ความถูกต้อง หญิงสาว (โสเภณี, ภรรยา) ฯ เฉกเช่นนั้นแล้วสิ่งทรงคุณค่าในสายตามนุษย์ต่อไป มันจะคืออะไรกันแน่?

ชีวิตของคนชนชั้นล่าง แม้จะเต็มไปด้วยความทุกข์ยากลำบาก แต่ใช่ว่าไม่มีสรวงสวรรค์/นางฟ้าเดินอยู่ตามท้องถนน
– Xiao Hong ความงามระดับนางฟ้าของเธอ เป็นที่หมายปองของใครๆ ซื้อใจได้แต่ไม่ใช่เรือนร่างกาย
– Xiao Yun สามารถใช้เงินทองซื้อขายเรือนร่างเธอได้ แต่มิอาจครอบครองหัวจิตหัวใจ ซึ่งมีให้เพียงบุรุษหนึ่งเดียวที่ตกหลุมรัก

โศกนาฎกรรมที่เกิดขึ้นตอนจบ คือทัศนคติของผู้กำกับ Yuan Muzhi ต่อทิศทางประเทศจีนกำลังดำเนินเดินไป ทุนนิยม เงินทอง คงสามารถจับจ่ายใช้สอย ซื้อขายแลกเปลี่ยนได้แทบทุกสิ่งอย่าง แม้แต่สิ่งล้ำค่าทางจิตใจก็อาจไร้มูลค่าราคา

ภาพยนตร์เรื่องนี้ออกฉายก่อนหน้าการบุกรุกรานของญี่ปุ่น ก่อเกิดสงคราม Second Sino-Japanese War (1937 – 45) เพียงเล็กน้อยเท่านั้น ส่วนหนึ่งของความสำเร็จล้นหลาม เพราะผู้ชมพบเห็นสองสาว ‘Street Angel’ ต่างมีที่มาที่ไป หลบลี้หนีจากสงครามเฉกเช่นเดียวกัน ซึ่งความพ่ายแพ้แบบไม่ทันตั้งตัวขณะนั้น ทำให้เซี่ยงไฮ้กลายเป็นเมืองขึ้นญี่ปุ่น ทุกคนต่างกระจัดกระจายหนีหาย … จึงถือได้ว่า Street Angel คือภาพยนตร์เรื่องสุดท้ายในยุค Golden Era of Chinese Cinema และสิ้นสุดการเคลื่อนไหว Leftist Movement โดยปริยาย

ส่วนตัวค่อนข้างชื่นชอบหนังเรื่องนี้ ประทับใจในความงามแตกต่างของทั้งสองสาว ลึกๆตกหลุมรัก Zhao Huishen น่าเสียดายมีผลงานเพียงเรื่องเดียว และเพลงประกอบไพเราะจับใจมากๆ ใครสามารถหารับชมได้แนะนำเลย

จัดเรต PG กับโลกทัศนคติครอบงำของตัวละคร

คำโปรย | Street Angel คือภาพยนตร์สุดที่รักของชาวจีนแผ่นดินใหญ่ และมีความอมตะเหนือกาลเวลา
คุณภาพ | คลาสสิก
ส่วนตัว | ชื่นชอบ

Leave a Reply

avatar

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  Subscribe  
Notify of