การมาถึงของ 1968 Prague Spring ทำให้ผู้กำกับ Vojtěch Jasný (The Cassandra Cat) หาญกล้าที่จะนำเสนอความโฉดชั่วร้ายของระบอบคอมมิวนิสต์อย่างตรงไปตรงมา แม้ภายหลังถูกแบนตลอดกาล แต่สามารถคว้ารางวัล Best Director จากเทศกาลหนังเมือง Cannes
ป้ายกำกับ: Drama
ชายชาวสโลวักได้รับเลือกเป็นผู้ดูแลร้านค้าตามแผนการ Aryanization แต่เจ้าของคือหญิงสูงวัย เปิดร้านขายอุปกรณ์เย็บปักถักร้อย กำไรแทบไม่มี แล้วจะให้ฉันทำยังไงเมื่อทหารเยอรมันกวาดต้อนชาวยิวสู่ค่ายกักกันนาซี?, “ต้องดูให้ได้ก่อนตาย”
สองเพื่อนสนิทหวนกลับมาพบเจอกัน คนหนึ่งเป็นนักดนตรีอาชีพจากเมืองหลวง vs. อีกคนคือครูสอนดนตรีโรงเรียนชนบท, ชีวิตของพวกเขาอาจดูเหมือนครบถ้วนสมบูรณ์ดี แต่พอเหล้าเข้าปาก ความรู้สึกภายในจึงพรั่งพรูออกมา
เรื่องราวชีวประวัติ Wolfgang Amadeus Mozart คงไร้ความน่าสนใจหากปราศจากศัตรูคู่อาฆาต Antonio Salieri ที่แม้อาจไม่จริงตามประวัติศาสตร์ แต่ช่วยทำให้หนังมีความน่าสนใจระดับ “ต้องดูให้ได้ก่อนตาย”
ในโรงพยาบาลจิตเวชแห่งหนึ่ง หัวหน้าพยาบาล Louise Fletcher ปกครองผู้ป่วยด้วยความเข้มงวดราวกับเผด็จการ สร้างความไม่พึงพอใจให้ Jack Nicholson พยายามเรียกร้อง ชักชวนเพื่อนพ้องให้ลุกขึ้นมาสำแดงอารยะขัดขืน สุดท้ายกลับทำให้เขาตกอยู่ในความขมขื่น, “ต้องดูให้ได้ก่อนตาย”
ภาพยนตร์เรื่องสุดท้ายของปรมาจารย์ผู้กำกับ Stanley Kubrick พยายามจะเสี้ยมสอนว่าเรื่องบางเรื่องพบเห็นด้วยตา (Eyes Wide) แต่ควรหยุดยับยั้ง หักห้ามใจ ปิดตาตนเอง (Eyes Shut) ทำเป็นไม่รู้ไม่สน เพราะมันอาจนำพาหายนะย้อนกลับหาตัวเราและครอบครัว
แม้ภาพยนตร์อัตชีวประวัติ Napoléon Bonaparte จะล้มเหลวไม่เป็นท่า! แต่ผู้กำกับ Stanley Kubrick ยังคงมองหาโปรเจคย้อนยุคที่มีเรื่องราวใกล้เคียงกัน กลายมาเป็นชายหนุ่มชาวไอริช Barry Lyndon เข้าร่วมสงครามเจ็ดปี Seven Years’ War (1756-63) พยายามไต่เต้าให้ถึงสู่จุดสูงสุด ก่อนหวนกลับสู่สามัญ
Ludovico Technique คือวิธีการที่ทำให้ Malcolm McDowell ภายนอกกลายเป็นเหมือนหุ่นจักรกล (Clockwork) ปฏิบัติตามกฎกรอบสังคม แต่จิตใจของเขายังคงเหมือนส้ม (Orange) เต็มไปด้วยความรุนแรงระดับ Ultra-Violence
ภาพยนตร์ขนาดยาวเรื่องแรกของผู้กำกับ Stanley Kubrick แต่หลังออกฉายเกิดความรู้สึกอับอาย รับไม่ได้กับคุณภาพ “a bumbling amateur film exercise” พยายามทำลายฟีล์มหนัง แต่ก็มีคนแอบเก็บรักษา ปัจจุบันได้รับการบูรณะ 4K Ultra HD
Cronos หรือ Chronos ในปกรณัมกรีกคือเทพเจ้าแห่งเวลา หรือนาฬิกาจับเวลา (Stopwatch), สำหรับภาพยนตร์ขนาดยาว (Feature Length) เรื่องแรกแจ้งเกิดของผู้กำกับ Guillermo del Toro ได้ทำการหยุดเวลาชีวิต เพื่อเรียนรู้จักความหมายของชีวิต!
ศิลปินสาวตาบอด (รับบทโดย Shima Iwashita) ออกเดินทางไปทำการแสดงทั่วญี่ปุ่น พานผ่านช่วงเวลาสุข-ทุกข์ ระทมขมขื่น แต่การได้พบเจอชายคนหนึ่งที่ไม่เคยเรียกร้องอะไร กลายเป็นความอิ่มอุ่น ชุ่มชื่นหฤทัย
ในขณะที่ Silence (2016) ของผู้กำกับ Martin Scorsese นำเสนอผ่านมุมมองคนนอก เต็มไปด้วยสัญญะศาสนา ความเชื่อศรัทธาส่วนบุคคล, ฉบับของผู้กำกับ Masahiro Shinoda มุ่งเน้นฉายภาพการใช้อำนาจรัฐ กดขี่ข่มเหงประชาชนครุ่นคิดเห็นแตกต่าง ซึ่งสามารถสะท้อนสภาพสังคม-การเมืองญี่ปุ่นปัจจุบัน(นั้น)
ในยุคสมัย Edo Period (1600-1868) มีกระแสนิยมบทละครเกี่ยวกับคู่รักร่วมกันกระทำอัตวินิบาต (心中, Shinjū แปลว่า Double Suicide) นี่ไม่ใช่แค่เครื่องพิสูจน์ความรักนิรันดร์ แต่ยังคือการสำแดงความหัวขบถ ต่อต้านขนบวิถี ประเพณีวัฒนธรรม สังคมและการเมืองอย่างถึงที่สุด
ปัญหาของผู้ใหญ่คือสิ่งที่เด็กๆยังมิอาจทำความเข้าใจ แต่การแก้ปัญหาตามประสาเด็กๆอาจสามารถเป็นบทเรียนชีวิตสำหรับผู้ใหญ่ ภาคต่อที่ไม่ใช่ภาคต่อของ Children in the Wind (1937), “ต้องดูให้ได้ก่อนตาย”
เด็กชายเปรียบดั่งสายลม พัดพามรสุม ก่อความวุ่นวายไม่รู้จักจบจักสิ้น แต่หลังจากบิดาถูกกล่าวหาว่ายักยอกเงินบริษัท ชีวิตเปลี่ยนจากหน้ามือเป็นหลังมือ เขาจึงจำต้องปรับตัว เติบโต เรียนรู้จักโลกกว้าง
Chishū Ryū ระหว่างอาบน้ำแร่ แช่ออนเซ็น เท้าเหยียบปิ่นปักผมได้รับบาดเจ็บ พูดคุยกับเพื่อนเข้าพัก รู้สึกเหมือนฝัน ราวกับกวีนิพนธ์ “my foot has been pierced by poetry” ใครๆต่างครุ่นคิดว่าเธอคนนั้นต้องเป็นหญิงสาวสวยแน่ๆ แต่ความจริงแล้ว …
มองผิวเผินอาจเป็นแค่หนัง Road Movie ดำเนินไปอย่างเอื่อยๆเฉื่อยๆ (Slow Life) ไม่ได้มีเรื่องราวน่าตื่นตาตื่นใจอะไร แต่เบื้องลึกกลับซุกซ่อนผลกระทบจาก Shōwa Depression (1930-32) คำขอบคุณเล็กๆระหว่างการเดินทาง สามารถสร้างพลังชีวิตอย่างล้นหลาม, “ต้องดูให้ได้ก่อนตาย”
เรื่องราวรักสาม(สี่)เส้าของหญิงชาวญี่ปุ่น ณ เมืองท่า Yokohama ความอิจฉาริษยาทำให้เธอลั่นไกปืน หลบหนีอยู่หลายปีก่อนหวนกลับมาทำงานโสเภณี พบเจออดีตคนรักแต่งงานกับเพื่อนสนิท ถึงอย่างนั้นถ่านไฟเก่ายังคงคุกรุ่น ฟังดูวุ่นๆวายๆ แต่การร้อยเรียงภาพถ่ายทิวทัศน์ใน ‘สไตล์ Shimizu’ ช่างงดงามเหลือหลาย
ในยุคสมัยที่ญี่ปุ่นเต็มไปด้วยสารพัดปัญหาเศรษฐกิจ สงคราม การเมือง Our Neighbor, Miss Yae (1934) เป็นภาพยนตร์ที่ช่วยสร้างความเพลิดเพลินผ่อนคลาย เรื่องราวรักสดใสของวัยรุ่นหนุ่ม-สาว มันช่างมีความบริสุทธิ์ ไร้เดียงสา คิกขุอาโนเนะ
เปรียบดั่งประติมากรรมแกะสลัก Venus de Milo แม้สูญเสียแขนสองข้าง แต่ยังมีความงามสมบูรณ์แบบ! What Made Her Do It? (1930) คือโคตรหนังเงียบที่หลายๆฉากสูญหาย แต่ยังมีความทรงพลังตราตรึง แรงระเบิดจากการถูกกดขี่ข่มเหง แผดเผาทำลายทุกสิ่งอย่างราบเรียบหน้ากลอง