Yellow Earth (1984)

Yellow Earth

Yellow Earth (1984) : China – Chen Kaige

อีกหนึ่งผลงานที่ถูกมองข้าม Yellow Earth กำกับโดย Chen Kaige (Farewell My Concubine – 1992) ที่มีตากล้องเป็น Zhang Yimou กับคอหนังจีน 2 ชื่อนี้การันตีถึงความยอดเยี่ยม เรื่องราวเกี่ยวกับหญิงสาวที่ต้องเลือกระหว่างการต่อสู้กับโชคชะตา หรือยอมรับในขนบธรรมเนียมเดิม หนังเรื่องนี้มีทั้งความสวยงาม และความโหดร้าย ดูจบแล้วจะรู้สึกว่าเราโชคดีมากๆที่ไม่ได้เกิดมาในยุคนั้น

Chen Kaige ผู้กำกับรุ่นที่ 5 (Fifth Generation) และเป็นผู้กำกับของจีนคนแรกและคนเดียวเท่านั้นที่มีหนังได้รางวัล Palme d’Or สำหรับ Yellow Earth ถือเป็นผลงาน debut แรกในฐานะผู้กำกับ สไตล์ของเขาคือำหนังนำเสนอถึงความขัดแย้งระหว่างแนวคิดของคนยุคใหม่ กับคนยุคเก่า สำหรับ Yellow Earth ผลงานกำกับเรื่องแรก มันก็ชัดเจนสุดๆเลย เรื่องราวเกี่ยวกับหญิงสาวที่อาศัยอยู่ในชนบท เธอได้พบกับทหารหนุ่มที่มาจากเมืองใหญ่ นำแนวคิดสมัยใหม่เข้ามา เปิดโลกทัศน์ให้กับเธอ และเมื่อเธอถูกบังคับให้แต่งงานกับคนที่ไม่รู้จัก เธอจึงต้องเลือกระหว่าง อดทนมีชีวิตกับรูปแบบ ขนมธรรมเนียมเดิมๆ หรือเลือกปฏิวัติตัวเอง ทำตามความรู้สึกของตัวเอง เรื่องราวดัดแปลงมาจากนิยายของ Lan Ke แปลงเป็นบทภาพยนตร์โดย Chen Kaige และ Ziliang Zhang

นำแสดงโดย Wang Xueqi เป็นทหาร เหตุที่เขาเดินทางไปในชนบทเพื่อรวบรวมบทเพลงเก่าๆ (tradition song) จดบันทึกไว้เพื่อเอากลับไปให้ทหารใช้ร้องขณะเดินทางไปทำสงคราม Wang Xueqi ถือว่าแจ้งเกิดกับ Chen Kaige เลย นี่เป็นหนังเรื่องแรกของเขา ทั้งสองได้กลับมาร่วมงานกันอีกหลายครั้ง เขาเคยได้เล่นหนัง Iron Man 3 ด้วยนะครับ เล่นเป็น Dr. Wu ที่เอาสเก็ตระเบิดออกจากหัวใจของ Tony Stark

สำหรับนักแสดงหญิง Bai Xue เธอมีผลงานหนังไม่กี่เรื่องเท่านั้น เห็นว่าไปเล่นละครทีวีอยู่สักพัก แล้วก็หายไปเลย ไม่รู้ออกจากวงการไปหรือยัง การแสดงของเธอใน Yellow Earth อาจจะไม่มีอะไรมาก แต่ใบหน้าที่ไร้เดียงสา ทำให้เราเข้าใจความรู้สึกและความต้องการของเธอได้ เสียงร้องของเธอก็ใช้ได้ทีเดียว มีน้ำเสียงที่แหลมบาดไปถึงขั้วหัวใจ

ถ่ายภาพโดย Zhang Yimou เชื่อว่าอย่างน้อยทุกคนน่าจะเคยได้ยินชื่อผู้กำกับคนนี้ เขาเป็นบุคคลที่สำคัญมากๆคนหนึ่งของจีน ตอน Olympic 2008 เขาได้รับเกียรติให้เป็นผู้กำกับการแสดงพิธีเปิดและปิดที่ถืออลังการและยิ่งใหญ่ที่สุด ก่อนหน้าที่เขาจะกลายเป็นผู้กำกับ อาชีพของเขาคือตากล้อง ก่อนหน้านี้เขาเคยเป็นตากล้องให้หนังอีก 2 เรื่อง ฝีมือถือว่าไม่ธรรมดามากๆ สำหรับ Yellow Earth นี่เป็นหนังที่มีการถ่ายภาพที่สวยมากๆ ผมแนะนำให้ไปหาเวอร์ชั่นที่มีภาพชัดๆเลยนะครับ ดูของเถื่อนภาพเบลอๆนี่ไม่แนะนำเลย ผมคิดว่า Zhang Yimou คงได้แรงบันดาลใจการถ่ายภาพจาก Lawrence of Arabia แน่ๆ คือใช้ภาพแทนการเล่าเรื่องและคำพูด เพียงแต่เรื่องนี้ไม่ใช่เกิดขึ้นบนทะเลทราย แต่เป็นภูเขาหินหัวโล้น เราจะเห็นธรรมชาติที่ดูกว้างใหญ่แต่แห้งแล้ง คนตัวเล็กกระจิ๊ดเดียวเมื่อเทียบกับภูเขา ท้องฟ้าที่กว้างใหญ่มหาศาล มีการเล่นกับแสงและเงาที่เหนือชั้นและมีความหมายแฝง ฉากที่ถ่ายตัวละครให้ติดกับพระจันทร์สวยมากๆ ทำให้ผมต้องจัดหนังเรื่องนี้เข้าพวก rare CINEMATOGRAPHY เลย

เพลงประกอบโดย Zhao Jiping คนนี้ก็ไม่ธรรมดาเลย เสียงเครื่องดนตรี tradition ของจีน (ราวกับดูงิ้วอยู่) ที่โดดเด่นสุดๆคือเพลงพื้นบ้าน (tradition song) ผมไม่รู้พี่แกแต่งขึ้นใหม่หรือเอาเพลงที่อยู่ในนิยาย หรือเพลงที่มีอยู่จริงๆ ก็ไม่รู้นะครับ ทุกเพลงมีความหมายที่สื่อถึงเหตุการณ์ อารมณ์ ความรู้สึกของตัวละครขณะนั้นออกมาได้ตรงมากๆ นักแสดงก็ขับร้องออกมาได้ทรงพลังมากๆ มีคนที่ชอบฟังเพลงจีนเก่าๆ เพราะๆ ห้ามพลาดทีเดียว

หนังใช้แม่น้ำ Yellow River เป็นพรมแดนสุดท้ายที่เด็กหญิงเลือกข้ามไปในตอนใกล้จบ ชื่อแม่น้ำพ้องกับชื่อหนังพอดี Yellow Earth ถ้าเป็นบ้านเราดินลูกรังมันสีน้ำตาลนะครับ แต่ฝรั่งมักจะเรียกว่า Yellow ที่แปลว่าสีเหลืองนะครับ การข้ามแม่น้ำของเด็กหญิงหนังไม่ได้บอกว่าเธอข้ามสำเร็จหรือเปล่านะครับ ถึงจะมีภาพที่ดูเหมือนว่าเธอจะข้ามไม่สำเร็จ แต่ผมคิดว่านั่นไม่ใช่ประเด็น สิ่งที่ผู้กำกับต้องการเสนอคือวิธีการเอาชนะกรอบแนวคิดเดิมๆ ผมชอบวิธีการนี้นะ ตัวละครเลือกข้ามแม่น้ำ ซึ่งเป็นพรมแดนแบ่งระหว่างตลิ่งฝั่งหนึ่งกับตลิ่งอีกฝั่งหนึ่ง เปรียบตลิ่งแต่ละข้างเหมือนแนวคิด ข้างหนึ่งเป็นแนวคิดแบบเก่า อีกข้างเป็นแนวคิดยุคใหม่ ตัวละครใช้เรือข้าม เปลี่ยนฝั่งจากแนวคิดแบบเก่าเป็นแนวคิดสมัยใหม่ ผมไม่ค่อยแน่ใจว่า Chen Kaige ต้องการเล่าเรื่องออกไปในทางเพื่อสนับสนุนพรรคคอมมิวนิสต์หรือเปล่า เพราะจีนสมัยนั้นถือว่า แนวคิดของพรรคคอมมิวนิสต์เป็นแนวคิดสมัยใหม่ (แต่ยังไม่ถึงช่วงเวลาที่จีนประกาศให้ทำลายสิ่งที่เป็นของเก่าหรือแนวคิดเก่าๆเป็นแน่ เพราะหน้าที่ของพระเอกคือรวบรวมเพลงเก่าๆ) สิ่งที่เด็กหญิงทำ เท่ากับเป็นการยกย่องพรรคคอมมิวนิสต์ว่าเป็นสิ่งสำคัญต่อความก้าวหน้าของจีน ถ้าเปรียบการแต่งงานคือการยอมรับและความผูกพันธ์ที่ลึกซึ้ง เราจะเห็นผู้ชายที่แต่งกับผู้หญิงแบบคลุมถุงชน หน้าเจ้าบ่าวแบบว่า … wtf มาก เป็นการเปรียบถึงแนวคิดเก่าๆ ที่ดูน่ารังเกียจ (Chen Kaige เปรียบเทียบได้แรงมากๆ)

ภาพตอนจบ ที่เด็กชายที่กำลังวิ่งสวนทางกับฝูงชน นี่เป็นภาพที่สวยมากๆ มันเหมือนสายน้ำที่กำลังไหลเชี่ยว และมีคนพยายามเดินสวนมันขึ้นมา เขาทั้งล้มลุกคลุกคลาน มันไม่ง่ายที่จะต้านกระแสน้ำ แต่เขาไม่ย่อท้อ เพราะเขามองเห็นเป้าหมายที่จะต้องไปให้ถึง

นี่เป็นหนังที่สวยงามมากๆ แต่การดูหนังเรื่องนี้อาจจะไม่สนุกเท่าไหร่ เพราะหนังเดินไปข้างหน้าช้ามาก และไม่ค่อยมีเนื้อเรื่องอะไรให้จับต้องได้เท่าไหร่ นี่เป็นหนังเกี่ยวกับแนวคิด และใช้ภาพเล่าเรื่องมากกว่าตัวละครจะพูดคุยกัน บางครั้งก็จะใช้เนื้อร้องของดนตรีพูดออกมา เราจะรู้สึกเห็นใจตัวละครผู้หญิงทุกคนในเรื่อง การคลุมถุงชนนี่ผมไม่ได้มีอคติอะไรกับมันนะ แต่กับในหนังเป็นแบบจับยัดใส่กระสอบเลย ฝ่ายหญิงไม่มีโอกาสที่จะได้เลือกได้เห็นเจ้าบ่าวหรือตัดสินใจอะไรทั้งนั้น แบบนี้ก็เกินไป สมัยหนึ่งโลกมันก็เป็นแบบนี้ ความเชื่อในแนวคิดเดิมๆ บางสิ่งบางอย่างมันต้องเปลี่ยนไป ไม่เช่นนั้นโลกก็จะหมุนไปข้างหน้า

ผมแนะนำหนังเรื่องนี้กับคอหนังจีน และคนที่ชอบดูหนังดีๆ ภาพสวยๆ เพลงเพราะๆ จัดเรต 13+ เด็กกว่านี้ดูคงไม่เข้าใจแนวคิดจากหนังแน่ๆ

คำโปรย : “Yellow Earth ผลงานแจ้งเกิดของผู้กำกับจีนรุ่นที่ 5 Chen Kaige มีตากล้องเป็น Zhang Yimou สองชื่อนี้การันตีความสุดยอด”
คุณภาพ : THUMB UP 
ความชอบ : SO-SO

Leave a Reply

Be the First to Comment!

avatar
  Subscribe  
Notify of