Las Hurdes (1933)

Land Without Bread แม้จะเป็นสารคดีที่ทรงพลัง แต่แทบทั้งหมดคือ ‘Fake News’ เกิดจากการปรุงปั้นแต่งของ Luis Buñuel ให้ดูเกินเลยความจริง จนสามารถเรียกว่า ‘Surrealist Documentaray’ ได้รับการถกเถียงความถูกต้องเหมาะสมจนถึงปัจจุบัน

The Epic of Everest (1924)

The Epic of Everest

ครั้งที่สามของความพยายามไปให้ถีงจุดสูงสุดบนยอดเขา Everest ของนักสำรวจชาวอังกฤษเมื่อ ค.ศ. 1924 แต่คือครั้งแรกที่มีการบันทีกภาพเคลื่อนไหว กลายมาเป็นภาพยนตร์สารคดีบันทีกการเดินทาง Travelogue อลังการตราตะลีงไปกับความยิ่งใหญ่แห่งเทือกเขาสูงที่สุดในโลก

Grass (1925)

Grass

การร่วมงานครั้งแรกของสองผู้กำกับ Merian C. Cooper, Ernest B. Schoedsack (Chang: A Drama of the Wilderness, King Kong) บันทึกภาพการอพยพย้ายถิ่นฐานชนเผ่า Bakhtiari เชื้อสาย Lurs (Irianian) กว่า 50,000 ชีวิต ฝูงสรรพสัตว์นับไม่ถ้วน ข้ามแม่น้ำ Karun River ปีนป่ายเทือกเขา Zagros Mountais เพื่อมุ่งสู่ทุ่งหญ้าเขียวขจีแห่งดินแดน Persia, “ต้องดูให้ได้ก่อนตาย”

Man of Aran (1934)

Man of Aran

ภาพยนตร์กึ่งสารคดี (Docudrama) ที่ต่อมาได้รับการแยกย่อยเป็น Ethnofiction นำเสนอวิถีชีวิตชาวไอริชบนเกาะ Aran Island, ชายฝั่งตะวันตกประเทศ Ireland เรื่องราวจริงบ้าง-ไม่จริงบ้าง แต่มีความงดงามราวกับบทกวี

Moana (1926)

จากความสำเร็จของ Nanook of the North (1922) ทำให้ผู้กำกับ Robert J. Flaherty ได้รับทุนสร้างโปรเจคใหม่ ตัดสินใจออกเดินทางสู่เกาะ Savai’i, ประเทศ Samoa บันทีกภาพผู้คน ชนเผ่า วิถีชีวิต และประเพณีบรรลุนิติภาวะ, “ต้องดูให้ได้ก่อนตาย”

The Thin Blue Line (1988)

The Thin Blue Line

The Thin Blue Line (1988) : Errol Morris ♥♥♥♥

ชายคนหนึ่งถูกตัดสินโทษประหารชีวิต ทั้งๆไม่เคยกระทำความผิดใดๆ ค้นพบโดยผู้กำกับ Errol Morris ออกสืบสวนสอบสวนจนได้ข้อสรุปใหม่ ตีแผ่ออกมาในรูปแบบสารคดี พร้อมจำลองภาพเหตุการณ์คดีฆาตกรรม เพลงประกอบโดย Philip Glass สร้างความสั่นสะเทือนเลือนลั่นให้กับระบบยุติธรรม และกลายเป็นอิทธิพลทรงคุณค่ายิ่งต่อวงการภาพยนตร์

Grey Gardens (1975)

Grey Gardens

Grey Gardens (1975) : David Maysles, Albert Maysles, Ellen Hovde, Muffie Meyer ♥♥♥♥

Sunset Boulevard (1950) กับ What Ever Happened to Baby Jane? (1962) อาจชิดซ้ายไปเลยเมื่อเทียบสารคดีถ่ายทำจากเรื่องจริงของแม่-ลูก Bouvier Beale อดีตเคยเป็นนักร้อง/นักเต้น แวดวงไฮโซ แต่ปัจจุบันอาศัยอยู่ Grey Gardens, East Hampton สภาพรกร้าง เต็มไปด้วยแมว และตัดขาดโลกภายนอกโดยสิ้นเชิง, “ต้องดูให้ได้ก่อนตาย”

Let It Be (1970)

Let It Be

Let It Be (1970) : Michael Lindsay-Hogg ♥♥♥♡

กัญชายังหมดฤทธิ์ ชีวิตหมดลมหายใจ งานเลี้ยงครั้งไหนๆย่อมมีวันเลิกรา The Beatles ก็เฉกเช่นกัน!, ภาพยนตร์สารคดีบันทึกการตระเตรียมตัว ซักซ้อม แสดงสดครั้งสุดท้ายของวง ยังดาดฟ้าสตูดิโอ Apple building, London โดยไม่มีใครล่วงรับรู้มาก่อน

Shestaya Chast Mira (1926)

A Sixth Part of the World

Shestaya Chast Mira (1926) : Dziga Vertov ♥♥♡

ถึงภาพจากทั่วทุกสารทิศของสหภาพโซเวียตจะมีความตื่นตระการตา แต่ใจความชักชวนเชื่อว่า ‘คุณ’ คือผู้สามารถเปลี่ยนแปลงโลก เน้นย้ำเสียจนสร้างความรำคาญโดยง่าย

Berlin: Die Sinfonie der Großstadt (1927)

Berlin: Symphony of a Metropolis

Berlin: Die Sinfonie der Großstadt (1927) : Walter Ruttmann ♥♥♥♥

มีคำเรียกภาพยนตร์สารคดีลักษณะนี้ว่า ‘City Symphony’ ร้อยเรียงช่วงเวลา 1 วัน 1 คืน ณ กรุงเบอร์ลิน, สาธารณรัฐไวมาร์ บันทึกไว้เป็น ‘Time Capsule’ คล้ายๆกับ Man With a Movie Camera (1929) แค่ว่าเทคนิคไม่ตื่นตระการตาเท่า

The Great White Silence (1924)

The Great White Silence

The Great White Silence (1924) : Herbert Ponting ♥♥♥

ภาพยนตร์สารคดีที่จะนำพาผู้ชมมุ่งสู่ขั้วโลกใต้ ครั้งแรกของการบันทึกภาพเคลื่อนไหว อึ้งทึ่ง ตราตรึง และเจ็บปวดรวดร้าวใจ เพราะการเดินทางครั้งนี้นั้น จบลงด้วยโศกนาฎกรรม

Les glaneurs et la glaneuse (2000)

The Gleaners and I

Les glaneurs et la glaneuse (2000) : Agnès Varda ♥♥♥♥

เริ่มต้นจากความหลงใหลในภาพวาดศิลปะ The Gleaners (1857) ของ Jean-François Millet ผู้กำกับ Agnès Varda จึงทดลองสร้างนิยาม ‘การเก็บตก’ กลายมาเป็นเรื่องราวทุกสิ่งอย่างที่ถูกทอดทิ้ง ริ้วรอยเหี่ยวย่น ทรงผมหงอกขาวของเธอก็เฉกเช่นกัน, หนึ่งในภาพยนตร์สารคดียอดเยี่ยมที่สุดในโลก “ต้องดูให้ได้ก่อนตาย”

Fahrenheit 9/11 (2004)

Fahrenheit 9/11

Fahrenheit 9/11 (2004) : Michael Moore ♥♥♥

จากเคยได้รับคำชมล้นหลาม ต่อการตีแผ่เบื้องหลังความจริงบ้าง-ไม่จริงบ้างของ ปธน. George W. Bush ต่อสงครามอิรัก จนสามารถคว้ารางวัล Palme d’Or แถมกลายเป็นภาพยนตร์สารคดีทำเงินสูงสุด แต่กาลเวลาทำให้ทัศนคติสุดโต่งซ้ายจัดของ Michael Moore ดูไม่ค่อยน่าอภิรมณ์สักเท่าไหร่

Baraka (1992)

Baraka

Baraka (1992) : Ron Fricke ♥♥♥♥

สารคดีไร้ซึ่งคำพูดบรรยาย ร้องเรียงภาพสถานที่ เหตุการณ์ วิถีชีวิต ผู้คนจาก 23 ประเทศ Cross-Cutting, Slow-Motion, Time-Lapse กลายเป็นผลงานโคตรปรัชญา โคตร Poetic โคตรตราตรึงอย่างถึงที่สุด

Cave of Forgotten Dreams (2010)

Cave of Forgotten Dreams

Cave of Forgotten Dreams (2010) : Werner Herzog ♥♥♥♡

สารคดีถ่ายทำด้วยกล้องสามมิติ นำพาคุณเข้าไปสำรวจถ้ำ Chauvet-Pont-d’Arc Cave ทางตอนใต้ของฝรั่งเศส องค์การ UNESCO ยกให้เป็นมรดกโลก สืบเนื่องจากปรากฎภาพวาดฝาผนังเก่าแก่ที่สุดในโลก อายุกว่า 30,000 ปี (Stone Age) ในสภาพยังสมบูรณ์แบบ

Grizzly Man (2005)

Grizzly Man

Grizzly Man (2005) : Werner Herzog ♥♥♥♡

สารคดีที่จะทำให้คุณรู้จักกับ Timothy Treadwell (1957 – 2003) เจ้าของฉายา ‘Grizzly Man’ ทุกปีก่อนย่างฤดูหน้าหนาว ปักหลักอาศัยอยู่ท่ามกลางผืนป่าธรรมชาติ Katmai National Park, Alaska ศึกษาพฤติกรรมของหมีกริซลี ถ่ายทำฟุตเทจเผยแพร่ต่อสาธารณะชนเพื่อบอกว่า พวกมันไม่อันตรายหรอกถ้าเราเรียนรู้จักเข้าใจมัน แต่ทั้งนี้เมื่อกำลังจะสิ้นสุดฤดูกาลที่ 13 ตัวเขาได้กลายเป็นอาหารอันโอชาในกระเพาะของหมีผู้หิวโหย

For All Mankind (1989)

For All Mankind

For All Mankind (1989) : Al Reinert ♥♥♥♥

(mini Review) สารคดีที่ทำการร้อยเรียงเหตุการณ์สำคัญๆของโครงการ Apollo ไล่ตั้งแต่สุนทรพจน์ ปธน. John F. Kennedy ถึงเหตุผลในการออกเดินทางสำรวจดวงจันทร์ ยานอวกาศทะยานขึ้นสู่ฟากฟ้า ชีวิตบนแรงโน้มถ่วงศูนย์ ก้าวย่างแรกของ Neil Armstrong รวมถึงฟุตเทจบางส่วนของ Apollo 13, เข้าชิง Oscar: Best Documentary Features “ต้องดูให้ได้ก่อนตาย”

BNK48 : Girls Don’t Cry (2018)

BNK48 : Girls Don

BNK48 : Girls Don’t Cry (2018) : นวพล ธำรงรัตนฤทธิ์ ♥♥♥♡

เรากำลังอาศัยอยู่ในศตวรรษแห่งการเติมเต็มความฝัน ทุกสิ่งอย่างรอบข้างเสี้ยมสั่งสอน ชักชวนเชื่อ ปลูกฝังทัศนคติให้ลุ่มหลงใหลในเป้าหมายที่มีตัวตนจับต้องได้ พยายาม และยินยอมเสียสละทุกสิ่งอย่าง เพื่อไขว่คว้าความสำเร็จสมหวังมาครอบครองเป็นเจ้าของ

Shoah (1985)

Shoah

Shoah (1985) : Claude Lanzmann ♠♠♠♠♠

สารคดีความยาว 9 ชั่วโมงครึ่งเรื่องนี้ ได้รับการยกย่องถึงความยิ่งใหญ่ทรงพลัง และมีความเป็น ‘มนุษยธรรม’ ที่สุดในโลก ทั้งๆก็ไม่มีอะไรไปมากกว่าบทสัมภาษณ์ และภาพ Montage จากสถานที่จริง เมื่อครั้นชาวยิวถูกฆ่าล้างเผ่าพันธุ์โดยทหารนาซี แต่คือภาพความทรงจำอันชั่วร้ายที่มิอาจลบลืมเลือน, “ต้องดูให้ได้ก่อนตาย”

The Silent World (1956)

The Silent World

The Silent World (1956)  : Jacques-Yves Cousteau, Louis Malle ♥♥♥♥♡

(mini Review) ภาพยนตร์สารคดีรางวัล Palme d’Or และ Oscar: Best Documentary Feature ครั้งแรกของโลกกับการบันทึกภาพธรรมชาติใต้ผิวน้ำด้วยฟีล์มสี ที่ทำให้ผู้ชมสมัยนั้นตราตะลึง เนื้อเต้นขนลุกซู่ แม้หลายเหตุการณ์จะทำให้คนรักสัตว์และธรรมชาติรู้สึกอึดอัดปั่นป่วนใจ แต่ขอให้ระลึกไว้ว่า ก่อนมนุษย์จะเริ่มคิดอนุรักษ์ย่อมต้องเป็นผู้ทำลายก่อนเสมอ, “ต้องดูให้ได้ก่อนตาย”