การวิจารณ์ที่ดี ควรจะใส่ความเห็นส่วนตัวลงไปด้วยหรือไม่?

การวิจารณ์ที่ดี ควรจะใส่ความเห็นส่วนตัวลงไปด้วยหรือไม่?

ล่าสุดตอนนี้ review ของ RAREMEAT ผ่านหลัก 150+ บทความ ไปแล้วนะครับ แต่แทนที่จะเขียนข้อความฉลองอะไรสักอย่าง ผมเลยเปลี่ยนเป็นเขียนบทความให้ร่วมแสดงความเห็นแทนนะครับ วันหนึ่งผมไปเจอกระทู้ใน pantip ถามคำถามประมาณว่า “การวิจารณ์หนังที่ดี ผู้เขียนควรจะเป็นกลางหรือใส่ความเห็นส่วนตัวลงไปด้วย” แต่ละท่านมีความเห็นยังไงกันเอ่ย?

การวิจารณ์ คืออะไร? … พจนานุกรม[ไทยชื่อดังแห่งหนึ่งที่ใครๆคงรู้ว่าจากไหน] ให้นิยามไว้ว่า

วิจาระนะ, วิจาน (ก.) ให้คําตัดสินสิ่งที่เป็น ศิลปกรรมหรือวรรณกรรม เป็นต้น โดยผู้มีความรู้ควรเชื่อถือได้ ว่ามีค่าความงามความไพเราะดีอย่างไร หรือมีข้อขาดตกบกพร่องอย่างไรบ้าง เช่นเขาวิจารณ์ว่า หนังสือเล่มนี้แสดงปัญหาสังคมในปัจจุบันได้ดีมากสมควรได้รับรางวัล, ติชม, มักใช้เต็มคำว่า วิพากษ์วิจารณ์ เช่นคนดูหนังวิพากษ์วิจารณ์ว่าหนังเรื่องนี้ดำเนินเรื่องช้าทำให้คนดูเบื่อ

จากความหมายนี้ มันก็ชัดเจนนะครับว่า การวิจารณ์ คือ การแสดงความเห็นส่วนตัวของผู้ที่ทำการวิจารณ์ เป็นไปไม่ได้เลยที่การวิจารณ์ จะไม่มีความเห็นส่วนตัวสอดแทรกอยู่, เช่นกันกับ คำพูดหรือบทความที่ไม่มีความเห็นส่วนตัวอยู่เลย จะไม่สามารถเรียกว่า การวิจารณ์ได้

แต่เวลาผมอ่านบทความวิจารณ์จะมีประเด็นความสนใจอยู่ 3-4 สิ่ง
1. (Fact) ข้อเท็จจริง, รายละเอียดที่ไม่เคยรู้มาก่อน, ต้องสังเกตถึงเห็น
2. (Process) กระบวนการสร้าง, วิธีการ, แนวคิด, เทคนิค
3. (Interpreter) การวิเคราะห์ตีความ จับเนื้อหาสาระ
4. (Comment) ความคิดเห็นส่วนตัว

บทความวิจารณ์ไหนที่มีรายละเอียดข้อ 1-3 ผมจะชอบมากๆ โดยเฉพาะการเขียนถึงสิ่งที่เราไม่เคยคิดหรือรับรู้มาก่อนจะยิ่งมีความน่าสนใจ เหมือนกับว่าบทความนั้นมีอะไรมากกว่าที่เรารับรู้ได้ ขณะที่ผมเขียนวิจารณ์ก็มักจะมีข้อ 1-3 ตั้งอยู่ในใจเสมอ, ขณะที่ข้อ 4 ความเห็นส่วนตัว ผมไม่ถือว่าเป็นแก่นสาระสำคัญของบทความวิจารณ์เสียเท่าไหร่ มีก็เพียงส่วนน้อยและมักขึ้นว่า ‘ส่วนตัวคิดว่า…’ ผู้อ่านจะได้แยกออกทันทีว่านี่คือส่วนของการแสดงความคิดเห็น

แต่มันใช่การวิจารณ์ที่ดีไหม … อันนี้ก็ไม่รู้เหมือนกันนะครับ ผมมองคำว่า ‘ที่ดี’ เป็นความชอบส่วนบุคคล ไม่จำเป็นว่า ฉันชอบแล้วเธอต้องชอบ ฉันมองว่าดีเธอว่าไม่ดี นี่คือเรื่องปกติ, ผมไม่ได้ต้องการคนอ่านที่บอกแค่ว่าชอบไม่ชอบ เจ๋งว่ะ ไม่เคยรู้มาก่อน แต่อยากได้คนที่คิดตามในสิ่งที่ผมเขียน แย้งมาว่าไม่ใช่ ไม่จริง เห็นต่างด้วยเหตุผล บลาบลาบลา เพราะความเข้าใจส่วนตัวใช่ว่าจะถูกต้องเสมอไป ซึ่งเราก็ต้องยอมรับความผิดพลาดได้ทุกอย่างและพร้อมพัฒนาตัวเอง ใครที่ตามอ่านมาตั้งแต่เรื่องแรกๆคงเห็นพัฒนาการที่เปลี่ยนไปอย่างมาก นี่เพิ่งจะ 150+ เรื่องนะครับ เมื่อใดที่ถึง 1,000+ เรื่อง ไม่รู้ว่าพัฒนาการจะเปลี่ยนแปลงไประดับไหน (อาจจะแย่ลงก็ได้ ใครจะไปรู้)

มีสิ่งที่ผมใช้เป็นแนวทาง และมองว่าเป็นการวิจารณ์ที่ดี ไม่ว่า หนัง/อนิเมะ/เกม/เพลง เรื่องนั้นคนเขียนวิจารณ์จะชอบหรือไม่ชอบ แต่ถ้าทำให้คนอ่านเห็น “คุณค่า” ของสิ่งที่ถูกวิจารณ์ ควรเสียเวลาดูไหม, เหมาะกับคนดูอย่างเราหรือเปล่า, มีประโยชน์อย่างไร ฯ นี่เป็นสิ่งที่ผมคิดว่าทำให้บทวิจารณ์นั้น ‘ดี’ นะครับ

ทิ้งท้ายไปด้วยโพลที่ไม่มีวันหมดอายุนะครับ คุณมีความเห็นอย่างไร การวิจารณ์ที่ดี ควรจะใส่ความเห็นส่วนตัวลงไปด้วยหรือไม่?

 

 

Leave a Reply

avatar

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  Subscribe  
Notify of