Pepi, Luci, Bom and Other Girls on the Heap (1980) 
: Pedro Almodóvar ♥♥♥
ภาพยนตร์ขนาดยาวเรื่องแรกของผู้กำกับ Pedro Almodóvar แม้เต็มไปด้วยการทดลองผิดลองถูก แต่ก็ฉายแววเจิดจรัส อิสรภาพทางเพศไร้ขีดจำกัด เสียงตอบรับจากนักวิจารณ์อาจย่อยยับ กลับได้รับกระแสคัลท์ติดตามมา
Pepi, Luci, Bom is a bouquet of cheerful sleaze, a parade of sex gags, scatology, attacks on authority, media and show-business satire, that pulses with the whole pre-AIDS orgiastic spirit of the late ‘70s.
นักวิจารณ์ Michael Wilmington จากบทความ Los Angeles Times
Set during Madrid’s punk era, the film shows in embryo Almodóvar’s technique of alternating pleasurable humour with wanton offensiveness. Some scenes are hard to stomach, plotting is chaotic, and the budget and film quality are so low that the king of kitsch can make only a brave stab at his favourite acid colours and tacky interiors.
นักวิจารณ์จากนิตยสาร TIME OUT
หลายปีก่อนตอนผมเริ่มเขียนถึงผลงานของ Pedro Almodóvar เกิดความหวาดกลัวเกรงอย่างมากๆ เป็นผู้กำกับที่มีความจัดจ้าน บ้าบอคอแตก All About My Mother (1999) และ Talk to Her (2002) ทำเอาปวดหัว ปวดตับ อิสรภาพทางเพศไร้ขีดจำกัด ขัดต่อสามัญสำนึกตนเองอย่างมากๆ
ประสบการณ์รับชมภาพยนตร์ช่วยให้ผมเปิดมุมมองหลายๆอย่าง เรียนรู้จักการครุ่นคิดมากกว่าตัดสินด้วยอารมณ์ อย่างเรื่องอิสรภาพทางเพศ (Sexual Freedom) อย่าด่วนตัดสินแค่การมั่วกาม เกย์ เลสเบี้ยน (เซ็กซ์)ซาดิสต์ มาโซคิสม์ ฯ แต่เราควรทำความเข้าใจเบื้องหลัง สาเหตุผล ค้นหานัยยะซ่อนเร้น ความตั้งใจของผู้สร้าง นั่นจักทำให้คุณก้าวผ่านกรอบความคิดเดิมๆ โบยบินอย่างอิสระบนท้องฟ้าไกล
ผมใช้ความพยายามพอสมควรกว่าจะหารับชม Pepi, Luci, Bom (1980) เกิดความสนใจไม่ใช่แค่เป็นภาพยนตร์ขนาดยาวเรื่องแรกของผกก. Almodóvar แต่คือกระแสคัลท์ติดตามมา (Cult Following) แสดงว่าหนังต้องมีดีอะไรบางอย่างถึงถูกใจผู้ชมมากกว่านักวิจารณ์
โชคดีที่ผมไม่ได้คาดหวังอะไรกับหนัง จึงสามารถเพลิดเพลินไปกับความบิดๆเบี้ยวๆของ Sex Comedy หลายสิ่งอย่างอาจยังไม่ลงตัวกลมกล่อมนัก แต่มันคือการทดลองผิดลองถูก ไม่ต่างจากตัวอ่อนในครรภ์ (Embryo) เพิ่งผ่านการปฏิสนธิ กำลังเจริญเติบโต ยังต้องใช้เวลาอีกสักพักกว่า ‘สไตล์ Almodóvar’ จักคลอดออกมา
Pedro Almodóvar Caballero (เกิดปี ค.ศ. 1949) ผู้กำกับภาพยนตร์ สัญชาติ Spanish เกิดที่ Calzada de Calatrava หมู่บ้านชนบทเล็กๆในจังหวัด Ciudad Real, ตอนอายุ 8 ขวบ ครอบครัวส่งไปโรงเรียนสอนศาสนายังเมือง Cáceres, Extremadura (ทางตะวันตกของสเปน) แต่วันๆกลับแวะเวียนเข้าโรงหนัง ได้อิทธิพลเต็มๆจากผลงานของ Luis Buñuel
Cinema became my real education, much more than the one I received from the priest.
Pedro Almodóvar
ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1967, Almodóvar หนีออกจากบ้านไปอยู่กรุง Madrid วาดฝันอยากเป็นผู้กำกับภาพยนตร์ แต่ผู้นำเผด็จการ Francisco Franco สั่งห้ามทุกสิ่งอย่าง! เลยต้องศึกษาร่ำเรียนด้วยตนเอง (Self-Taught) รับจ้างทำงานสารพัด ขายของตลาดนัด เขียนบทความ/เรื่องสั้นลงนิตยสารต่างๆ เก็บหอมรอมริดจนสามารถซื้อกล้อง Super 8 ถ่ายทำหนังสั้นนับสิบๆเรื่อง ร่วมกับคณะการแสดง Los Goliardos
เกร็ด: จริงๆแล้วภาพยนตร์ขนาดยาวเรื่องแรกของผกก. Almodóvar คือ Folle, folle, fólleme, Tim (1978) แปลว่า Fuck Me, Fuck Me, Fuck Me, Tim แต่ถ่ายทำด้วยกล้อง Super 8 เลยถือว่าเป็นหนังสมัครเล่น (Amateur Film)
ช่วงระหว่างที่ Almodóvar ทำงานประจำบริษัทโทรคมนาคม Telefónica ได้เขียนเรื่องสั้น Erecciones Generales (1978) แปลว่า General Erections ตีพิมพ์ลงนิตยสาร El Víbora เป็นแนว Comedy Parody ตลกล้อเลียนการเลือกตั้งใหญ่ในสเปนเมื่อปี ค.ศ. 1977 (คือการเลือกตั้งใหญ่ครั้งแรกหลังสิ้นสุดรัชสมัย Francoist Spain)
Carmen Maura (ผู้รับบท Pepi) และ Félix Rotaeta (ผู้รับบทตำรวจและ Juan) ต่างมีความชื่นชอบเรื่องสั้น Erecciones Generales จึงพยายามโน้มน้าวให้ Almodóvar ดัดแปลงสร้างเป็นภาพยนตร์ ช่วยกันหาเงินก้อนแรก 500,000 Pesetas (สกุลเงินเก่าของสเปน) มาเป็นทุนตั้งต้นให้พัฒนาบทหนัง เปลี่ยนชื่อเป็น Pepi, Luci, Bom y otras chicas del montón แปลอังกฤษ Pepi, Luci, Bom and Other Girls on the Heap บางประเทศใช้อีกชื่อ Pepi, Luci, Bom and Other Girls Like Mom
เรื่องราวเริ่มต้นที่ Pepi (รับบทโดย Carmen Maura) หญิงสาวสมัยใหม่ อาศัยอยู่ตัวคนเดียวในอพาร์ทเม้นท์กลางกรุง Madrid วันหนึ่งเจ้าหน้าที่ตำรวจนิรนาม (รับบทโดย Félix Rotaeta) อาศัยอยู่อพาร์ทเมนท์ฟากฝั่งตรงข้าม สังเกตเห็นเธอปลูกต้นกัญชา แสร้งเข้ามาตรวจค้น แล้วทำการข่มขู่ ข่มขืน สูญเสียพรหมจรรย์
ด้วยความโกรธเกลียดเคียดแค้น Pepi จึงขอความช่วยเหลือจากสมาชิกวงดนตรีของเพื่อนสาวพังก์ Bom (รับบทโดย Alaska) รุมกระทืบตำรวจนิรนามคนนั้น แต่ทว่าเขากลับกลายเป็นพี่ชายฝาแฝด Juan หน้าเหมือนยังกะแกะ!
พอตระหนักถึงความผิดพลาด Pepi เลยครุ่นคิดแผนใหม่ด้วยการเข้าไปตีสนิท Luci (รับบทโดย Eva Siva) ภรรยาเจ้าหน้าที่ตำรวจคนนั้น ก่อนค้นพบว่าอีกฝ่ายเป็นพวกมาโซคิสม์ ชื่นชอบการถูกกระทำรุนแรง หลังอาบน้ำปัสสาวะของ Bom เลยตัดสินใจทอดทิ้งสามีมาอาศัยอยู่กับคนรักใหม่
ค่ำวันหนึ่ง Pepi, Luci และ Bom เข้าร่วมงานเลี้ยงปาร์ตี้ที่มีการประกวด Erecciones Generales (General Erections) ให้ชายหนุ่มๆทั้งหลายอวดโชว์อวัยวะเพศ ของใครใหญ่ยาว แลดูน่าเกรงขาม จักได้รับสิทธิ์เลือกหญิงสาวที่อยู่ในงาน ใครก็ได้ อยากทำอะไรก็ตามสบาย
María del Carmen García Maura (เกิดปี ค.ศ. 1945) นักแสดงหญิง สัญชาติ Spanish เกิดที่ Madrid ในตระกูลขุนนางเก่า โตขึ้นเข้าเรียนวรรณกรรมและปรัชญา École des Beaux-Arts, Paris ก่อนแต่งงานกับทนายความ มีบุตรชาย-สาว หลังหย่าร้าง ค.ศ. 1970 ผันตัวสู่วงการแสดง กลายเป็นนักร้องคาบาเร่ ภาพยนตร์เรื่องแรก The Man in Hiding (1970), แจ้งเกิดกับ Tigres de papel (1977), กลายเป็น ‘Gay Icon’ จากการร่วมงานขาประจำผกก. Pedro Almodóvar ตั้งแต่ Folle, folle, fólleme, Tim (1978), Pepi, Luci, Bom (1980), Law of Desire (1987), Women on the Verge of a Nervous Breakdown (1988) และ Volver (2006)
รับบท Pepi หญิงสาวสมัยใหม่ โหยหาการอิสรภาพชีวิต พอครอบครัวเลิกส่งเงินสนับสนุน ก็เริ่มต้นทำธุรกิจโฆษณา สามารถพึ่งพาตนเอง ไม่ต้องงอนง้ออะไรใคร! การถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจนิรนามข่มขืน สูญเสียความบริสุทธิ์ ไม่ได้ทำให้เธอตกอยู่ในความสิ้นหวัง ตรงกันข้ามเต็มไปด้วยความโกรธเกลียดเคียดแค้น จึงครุ่นคิดวางแผนโต้ตอบเอาคืน แต่เหมือนจะไม่ประสบความสำเร็จสักสิ่งอย่าง
ภาพลักษณ์ของ Maura ดูเป็นผู้หญิงแกร่ง (ใครเคยรับชม Law of Desire อาจมีภาพจำผิดๆว่าเธอคือผู้หญิงข้ามเพศ (Transgender)) นิสัยดื้อรั้น เอาแต่ใจ ตัวแทนสาวสมัยใหม่ ปฏิเสธก้มหัวศิโรราบผู้ใด พร้อมทำทุกสิ่งอย่างเพื่อตอบสนองตัณหาความใคร่ ใครดีมาดีตอบ (อ่อนโยนกับเพื่อนฝูง) ร้ายมาโต้ตอบ (ตาต่อตา ฟันต่อฟัน) ไม่หวาดกลัวเกรงอะไรทั้งนั้น
Maura เป็นนักแสดงที่มีชื่อเสียงในสเปนมาก่อนหน้านี้ ประทับใจผกก. Almodóvar ตั้งแต่ร่วมงานหนัง 16mm เรื่อง Folle, folle, fólleme, Tim (1978) ช่วยหาเงินทุนตั้งต้นโปรเจค Pepi, Luci, Bom (1980) แม้การถ่ายทำจะเต็มไปด้วยหายนะ ล่าช้านานเป็นปีๆ แต่ผลลัพท์น่าประทับใจ ทำให้พวกเขาหวนกลับมาร่วมงานกันอีกหลายครั้ง
Eva Siva ชื่อจริง Mercedes Guillamón Duch นักแสดง/ผู้กำกับละคอนเวที สัญชาติ Spanish เกิดที่ Cardona, Catalonia โตขึ้นเข้าร่วมคณะการแสดง Los Goliardos รับรู้จักผู้กำกับ Pedro Almodóvar ร่วมงานกันตั้งแต่ Folle, folle, fólleme, Tim (1978), Pepi, Luci, Bom (1980), Labyrinth of Passion (1982), Matador (1986), High Heels (1991), ก่อนหันไปเอาดีฟากฝั่งละคอนเวที
รับบทแม่บ้านศรีเรือน Luci ทำตัวเรียบร้อยเหมือนผ้าพับไว้ แต่แท้จริงซุกซ่อนรสนิยมมาโซคิสม์ ชื่นชอบความรุนแรง ถูกทัณฑ์ทรมาน พร้อมก้มหัวศิโรราบต่อบุคคลตอบสนองความต้องการดังกล่าว ทอดทิ้งสามีเพื่อมาครองรักกับ Bom พอเกิดความเบื่อหน่ายก็หวนกลับหาอดีตสามีหลังถูกซ้อมหนัก สภาพปางตาย … ทำเอา Pepi และ Bom ยินยอมรับความพ่ายแพ้กับคนพรรค์นี้
ภาพลักษณ์ของ Siva คือแม่บ้านสาว ดูเรียบร้อย หน้าตาธรรมดาๆ ไม่ได้มีความโดดเด่นอะไร แต่หลังจากอาบน้ำปัสสาวะ ปฏิกิริยาสีหน้า ลีลาท่าทาง แสดงออกอย่างแรดร่าน หื่นกระหาย ปั้นแต่งให้เว่อวังเกินจริง สร้างเสียงหัวเราะ ตลก(ร้าย)ขบขัน … หนังเรื่องนี้จัดเข้าพวก Black Comedy มันจึงไม่เน้นการแสดงสมจริงสักเท่าไหร่
ตัวละครนี้คือตัวแทนหญิงยุคก่อน แม่บ้านศรีเรือน มีชีวิตภายใต้ระบอบ Francoist Spain ถูกกดขี่ข่มเหงสารพัด เธอจึงเต็มไปด้วยความเก็บกด อดกลั้น อยากระบายอารมณ์คลุ้มบ้าคลั่ง แม้สามารถสำแดงตัวตนแท้จริงออกมา ท้ายที่สุดกลับเลือกหวนกลับหาสามี … รสนิยมแบบนี้ก็ปล่อยเธอไปเถอะครับ
Alaska ชื่อจริง Olvido Gara Jova (เกิดปี ค.ศ. 1963) นักร้อง/นักแสดง สัญชาติ Spanish-Mexican เกิดที่ Mexico City กระทั่งอายุสิบขวบครอบครัวถึงย้ายมาสเปน ตั้งแต่เด็กชื่นชอบร้องเพลง เล่นกีตาร์ ร่วมก่อตั้งวง Alaska y los Pegamoides (1977-82) ก่อนเปลี่ยนมาเป็น Alaska y Dinarama (1982-89) และปัจจุบันใช้ชื่อ Fangoria (1989-ปัจจุบัน)
รับบท Luciana นักร้องสาวพังก์ ทอมบอย รสนิยมเลสเบี้ยน เป็นเพื่อนสนิทของ Pepi จริงๆแล้วไม่ได้ใคร่สนใจ Luci เพียงใช้อีกฝ่ายตอบสนองตัณหาความใคร่ ใช้แล้วทิ้ง ไม่ต่างจากของเล่น อยู่ด้วยกันไม่นานก็เบื่อหน่าย ตอนอีกฝ่ายหายตัวไปแอบรู้สึกเป็นห่วงเป็นใย พอพบเห็นสภาพปางตายแล้วยังเรียกร้องขอกลับหาอดีตสามี ทำอะไรไม่ได้นอกจากตัดหางปล่อยวัด
เหตุผลที่ผกก. Almodóvar ตัดสินใจเลือก Alaska เพราะภาพลักษณ์สาวพังก์ ตัวแทนวัยรุ่นหัวขบถ ไม่สนห่าเหวอะไรทั้งนั้น เรื่องการแสดงก็เพียงเล่นเป็นตัวตนเอง ปั้นหน้าเคร่งขรึม บึ้งตึง รสนิยมเลสเบี้ยน ชื่นชอบการชี้นิ้วออกคำสั่ง ใช้งานแฟนสาวเยี่ยงทาส และยังมีฉากร้องเพลงอีกนิดๆหน่อยๆ (พร้อมสมาชิกวง Alaska y los Pegamoides)
ถ่ายภาพโดย Paco Femenia ตากล้องสัญชาติ Spanish ช่วงปลายทศวรรษ 70s เริ่มต้นจากถ่ายทำหนังสั้น ได้รับเครดิตเรื่องแรก Pepi, Luci, Bom (1980) จากนั้นได้ทำงานประจำสถานีโทรทัศน์ TVE มีผลงานภาพยนตร์ อาทิ Nobody Will Speak of Us When We’re Dead (1995), Mad Love (2001), Carmen (2003), Walking Vengeance (2008) ฯ
ด้วยทุนสร้างจำกัด ผกก. Almodóvar จึงตัดสินใจยังไม่เร่งรีบลาออกจากงานประจำ ทำให้การถ่ายทำเกิดขึ้นเฉพาะวันหยุดเสาร์-อาทิตย์ นักแสดง-ทีมงานไม่มีใครได้ค่าตัว (เพื่อนฝูงด้วยกันทั้งนั้น) บันทึกภาพด้วยกล้องฟีล์ม 16 mm (แล้วทำการ ‘blow up’ เป็น 35 mm สำหรับฉายโรงภาพยนตร์) แต่ผ่านมาหนึ่งปีเงินหมด เพิ่งได้ฟุตเทจ 50 นาที โชคดีนำไปฉายโปรดิวเซอร์ Pepón Coromina เกิดความชื่นชอบประทับใจ อนุมัติงบประมาณให้ถ่ายทำแล้วเสร็จ … รวมๆแล้วใช้เวลาโปรดักชั่นประมาณปีครึ่ง!
สไตล์ของผกก. Almodóvar ในยุคแรกๆยังไม่นิยมละเล่นเทคนิคภาพยนตร์นัก แต่โดดเด่นกับรายละเอียด แสง-สีสัน แฟชั่นเสื้อผ้าหน้าผม องค์ประกอบยัดเข้าในเฟรมภาพต่างหากที่มีความฟรุ้งฟริ้ง (ภาษากะเทย แปลว่าระยิบระยับ ความสวยงามที่เกินจากความเป็นจริง) โอบรับวัฒนธรรมของกลุ่มเคลื่อนไหว La Movida Madrileña
ทั้งโปสเตอร์และ Opening Credit ทำออกมาในสไตล์การ์ตูน (Cartoonish) วาดตัวละครบิดๆเบี้ยว แต่มีสีสันฉูดฉาด จัดจ้านพอๆกับโทนสีของหนัง รังสรรค์โดยจิตรกรใต้ดิน Ceesepe ชื่อจริง Carlos Sánchez Pérez (1958-2018)
Pepi จากหญิงสาวบริสุทธิ์ แต่งตัวบ้านๆ สวมใส่ชุดสีพื้นๆ รอยยิ้มร่าเริงสดใส กำลังแกะสติ๊กเกอร์สะสม Superman, หลังถูกชายแปลกหน้า เจ้าหน้าที่ตำรวจบุกเข้าข่มขืนกระทำชำเรา ทำให้ทุกสิ่งอย่างปรับเปลี่ยนแปลงไป ทั้งภาพลักษณ์ การแต่งกาย (สวมใส่ชุดที่มีความโฉบเฉี่ยว แฟชั่น ทันสมัยใหม่) อุปนิสัยใจคอ (กล้าคิด กล้าพูด กล้าแสดงออก) รวมถึงทิศทางมุมกล้อง (ภาพแรกกล้องอยู่ภายในห้อง, ภาพหลังตั้งกล้องอยู่ตรงระเบียงถ่ายเข้ามา) เต็มไปด้วยความอาฆาต เคียดแค้น ต้องการโต้ตอบเอาคืนอีกฝ่ายให้สาสม
หลังจาก Pepi ขอความช่วยเหลือสมาชิกวงดนตรีของ Bom กระทืบนักข่มขืนจนได้รับบาดเจ็บสาหัส ก็นึกว่าการล้างแค้นจะสิ้นสุดลง แต่ที่ไหนได้ชายคนนั้นกลับคือฝาแฝด! และนี่คือภาพที่ทั้งสองอยู่ร่วมเฟรมเดียวกัน … นักแสดงคนเดียวกัน ถ่ายทำซ้ำสองครั้ง สังเกตจากลวดลายบนฝาผนัง มันจะมีแถบหนึ่งที่ดูผิดแผกแตกต่างจากปกติ นั่นคือตำแหน่งของการตัดแปะ-ซ้อนทับ
ไม่รู้ทำไมเห็นฉากนี้ ‘golden shower’ ชวนนึกถึง Pink Flamingos (1972) โคตรหนังเรต X ของผกก. John Waters ซึ่งเรื่องนั้นยังมีการแข่งขัน “the Filthiest person alive” ขณะที่ Pepi, Luci, Bom (1980) คือการประชันบุรุษกระเจี้ยวใหญ่
เกร็ด: สำหรับคนที่สงสัยว่ามันปัสสาวะจริงปลอม? คำตอบคือเบียร์ใส่ในกรวยบีบ (เลยมีสีเหลืองๆ) บุคคลที่มีรสนิยมนี้จะถูกเรียกว่า Urolagnia หรือ Urophilia
ผมเพ่งพินิจอยู่นาน แทบจดจำไม่ได้ว่าชายคนนี้คือ Pedro Almodóvar สมัยยังหนุ่มๆ รับบทพิธีกรกล่าวเปิดเริ่มกิจกรรม Erecciones Generales … แต่เสียงพากย์นี่ผมไม่แน่ใจว่าใช่ Almodóvar หรือเปล่านะ?
แม้หนังเรื่องนี้จะยังไม่ค่อยมีลูกเล่นภาพยนตร์สักเท่าไหร่ แต่สิ่งที่เราสามารถเพลิดเพลินไปกับ ‘สไตล์ Almodóvar’ พบเห็นตั้งแต่ยังเป็นตัวอ่อนในครรภ์ คือการละเล่นกับแสง-สีสัน เสื้อผ้า-หน้าผม รวมถึงงานศิลปะที่แทรกแซมอยู่ มันช่างมีจัดจ้าน โดดเด่นเฉพาะตัว แฟชั่นนำเทรนด์ สำแดงอัตลักษณ์ ตัวตน รสนิยม ความเป็น Queer ได้อย่างชัดเจน … เผื่อใครยังไม่รู้ผกก. Almodóvar คือเกย์นะครับ ผลงานทุกเรื่องต้องมีตัวละครรักร่วมเพศ (Homosexual)
กับหนังที่เต็มไปด้วยแสง-สี มีจัดจ้าน ละลายตา อพาร์ทเม้นท์ของนายตำรวจนิรนาม หรือฉากที่เขาพยายามข่มขืน/คืนดี Luci (ท่ามกลางกองอิฐ เศษซากปรักหักพัง) หรือห้องพักโรงพยาบาล ต่างดูจืดชืด ซีดขาว ไร้สีสันสะดุดตา … เหล่านี้คือภาพสะท้อนโลกใบเก่าที่พังทลาย ยุคสมัย Francoist จบสิ้นลงไปแล้ว
แวบแรกที่ผมเห็นเครื่องแต่งกายก็พลันนึกถึง Vivien Leigh บทบาท Scarlett O’Hara ภาพยนตร์ Gone with the Wind (1939), แต่เธอกล่าวว่าตนเองกำลังแสดงละคอนเวที The Lady of Camellias ที่เคยถูกดัดแปลงสร้างภาพยนตร์ Camille (1936) นำแสดงโดย Greta Garbo รับบท Marguerite Gautier โสเภณีชื่อดังที่สุดในโลกวรรณกรรม! ซึ่งก็มีชุดกระโปรงสุ่มไก่ เปิดไหล่ คล้ายๆเดียวกัน
ผมครุ่นคิดว่าหนังน่าจะต้องการเปรียบเทียบ Luci = Marguerite Gautier โสเภณีคอยเกาะกินมหาเศรษฐี แต่ตกหลุมรักเทพบุตรสุดหล่อ ระหว่างชีวิตสุขสบายกับอุดมคติแห่งรัก เธอเลือกหัวเราะยิ้มร่า ขณะที่ภายในคลุกเคล้าน้ำตา!
เห็นมีกล่าวถึงในเรื่องย่อว่า Pepi & Bom กำลังทำอาหารชื่อว่า Bacalao al pil pil เป็นจานพื้นเมือง Basque ทำจากปลา Bacalao (หรือปลา Cod พบเจอในย่าน North Atlantic) ต้มกับกระเทียมและน้ำมันมะกอก ได้รับความนิยมใน Northern Spain … ผมไม่เคยกินเหมือนกัน เลยไม่รู้รสชาด แต่น่าจะเคลือบแฝงนัยยะมิตรภาพระหว่างทั้งสอง เพื่อนทำอาหารจานโปรดให้รับประทาน กระมังนะ!
ปล. ผลงานน่าจะทุกเรื่องของผกก. Almodóvar ต้องมีฉากทำอาหารพื้นเมือง Spanish เป็นการสอดแทรกวิถีชีวิต วัฒนธรรม และเคลือบแฝงนัยยะอะไรบางอย่าง
ภาพสุดท้ายของหนัง Pepi & Bom พูดคุยระหว่างเดินข้ามสะพาน (จากโลกใบเก่า สู่โลกใบใหม่) ชักชวนมาอาศัยอยู่ร่วมกัน นี่ไม่ใช่ความสัมพันธ์เลสเบี้ยน (หญิง-หญิง) แต่คือมิตรภาพสองหญิง อีกทั้ง Bom ปฏิเสธเกาะกิน Pepi ต้องการทำงาน พึ่งพาตนเอง นั่นทำให้สถานะทั้งคู่คือความเสมอภาคเท่าเทียม
ลีลาการถ่ายภาพช็อตนี้ก็น่าสนใจ กล้องตั้งอยู่ฟากฝั่งตรงกันข้ามสะพาน เริ่มต้นซูมเข้าหานักแสดงทั้งสอง ซึ่งพอพวกเธอเดินใกล้เข้ามาก็จะค่อยๆซูมออก ทำให้เห็นเหมือนก้าวเดินแบบไม่ขยับเคลื่อนไหว (มันอาจสื่อถึงความเสมอภาคเท่าเทียมกระมัง) จนกว่าการสนทนาได้ข้อสรุป (Bom ยินยอมตอบตกลงย้ายมาอาศัยอยู่ร่วมกับ Pepi) สองสาวจึงเร่งฝีเท้าผ่านหน้ากล้อง จบลงด้วยภาพทิศทัศน์ท้องถนน รถยนต์แล่นผ่าน
ตัดต่อโดย José Salcedo Palomeque (1949-2017) สัญชาติ Spanish เกิดที่ Ciudad Real, ร่วมงานขาประจำผู้กำกับ Pedro Almodóvar ตั้งแต่ Pepi, Luci, Bom (1980) จนถึง Julieta (2016)
ตามชื่อหนัง Pepi, Luci, Bom ดำเนินเรื่องผ่านมุมมองสามตัวละคร แต่เรื่องราวหลักๆจะเวียนวนอยู่กับ Pepi เริ่มต้นโดนเจ้าหน้าที่ตำรวจข่มขืนจนสูญเสียความบริสุทธิ์ เกิดความโกรธเกลียดเคียดแค้น ต้องการโต้ตอบเอาคืน
- ความอาฆาตแค้นของ Pepi
- วันหนึ่ง Pepi ถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจนิรนามข่มขืนกระทำชำเรา
- เดินทางไปหาเพื่อนสาว Bom ขอให้เพื่อนร่วมวงดนตรีช่วยรุมกระทืบเจ้าหน้าที่ตำรวจคนนั้น
- แต่กลับกลายเป็นว่าผิดตัว ชายคนนั้นคือฝาแฝดของเจ้าหน้าที่ตำรวจ
- Erecciones Generales
- Pepi เข้าไปตีสนิท Luci (ภรรยาของเจ้าหน้าที่ตำรวจ) โน้มน้าวให้เธอมาสอนถักเย็บเสื้อ
- ระหว่างสอนถักเย็บเสื้อ Bom เข้ามาปัสสาวะใส่ Lucii
- Pepi, Luci, Bom เข้าร่วมงานเลี้ยงปาร์ตี้
- มีการจัดประกวดอวัยวะเพศชาย ผู้ชนะเลือกใช้บริการ Luci สำเร็จความใคร่
- อิสรภาพของสตรีเพศ
- ครอบครัวของ Pepi ปฏิเสธส่งเงินมาให้บุตรสาวอีกต่อไป เธอจึงเริ่มต้นบริษัทโฆษณา
- Luci บอกเลิกสามี ขนย้ายข้าวออกมาจากห้องพัก
- เจ้าหน้าที่ตำรวจนิรนาม บุกตรวจค้นห้องของ Pepi แต่กลับไม่พบอะไร
- เจ้าหน้าที่ตำรวจนิรนาม แสร้งปลอมตัวเป็น Juan ร่วมรักแฟนสาวของอีกฝ่าย
- คอนเสิร์ตของ Bom
- การตัดสินใจของ Luci
- Pepi เดินทางมาเยี่ยมเยียน Luci & Bom
- ทั้งสามเดินทางไปเที่ยวผับ
- Luci เผชิญหน้ากับอดีตสามี ถูกกระทำร้ายร่างกาย
- หลังสูญหายตัวไปหลายวัน Pepi & Bom เดินทางไปเยี่ยมเยียน Luci ที่ตัดสินใจหวนกลับไปคืนดีสามี
- Pepi ชักชวน Bom มาอาศัยอยู่ร่วมกัน
ผมแอบเสียดายที่หนังมีการแทรกใส่ Title Card ข้อความอธิบายการดำเนินไปของเรื่องราวแค่เพียงสามสี่ครั้ง มันอาจดูไม่ค่อยมีความจำเป็นสักเท่าไหร่ แต่คือลีลาของผกก. Almodóvar ที่ช่วยสร้างสีสัน หัวเราะขบขัน ภาพวาดสวยๆ และถ้อยคำยียวนกวนประสาท
ในส่วนเพลงประกอบ ทั้งหมดเป็นการรวบรวมรีมิกซ์บทเพลงคลาสสิก ป็อป พังก์ร็อค จากศิลปินมีชื่อระดับนานาชาติ ไม่ใช่แค่นักร้องสัญชาติ Spanish
เริ่มต้นด้วย Do The Swim (1975) แต่งโดย Brian Thomson & Richard Hartley, ขับร้องโดย Nell Campbell, ดังขึ้นระหว่าง Opening Credit ท่วงทำนองมีความสนุกสนานเพลิดเพลิน ชักชวนมาเล่นน้ำ เปียกปอนชุ่มฉ่ำ … รับชมภาพยนตร์เรื่องนี้ด้วยความสดใสร่าเริง
At a swim pool party last long weekend
I found some real cool fun in the deep end
From the patio juke a bop beat wailedI splashed to the beat and off I sailed
I did the swim
(Splash splash, she’s a mer-mermaid)
I did the swim
(Splash splash, she’s a mer-mermaid)
I did the swim
(Splash splash, she’s a mer-mermaid)
I did the swimNow come with me, you gotta look cute
And get all decked out in a trim swimsuit
Rush to the pool and dive right in
Come up for air, and then you start to swimYou do the swim
(Splash splash, she’s a mer-mermaid)
You do the swim
(Splash splash, she’s a mer-mermaid)
You do the swim
(Splash splash, she’s a mer-mermaid)
You do the swim
หลังจาก Pepi สูญเสียความบริสุทธิ์ให้เจ้าหน้าที่ตำรวจจอมโฉด เหตุการณ์ดังกล่าวสร้างความโกรธเกลียด อาฆาตแค้น ได้ยินบทเพลง Jalousie (1925) ชื่อเต็มๆ Jalousie “Tango Tzigane” (แปลว่า Jealousy “Gypsy Tango”) เสียงไวโอลินกรีดกรายท่วงทำนองแทงโก้ ประพันธ์โดย Jacob Thune Hansen Gade (1879-1963) นักไวโอลินสัญชาติ Danish ฉบับได้ยินในหนังทำการแสดงโดย Werner Müller and His Orchestra
Pepi เดินทางไปขอความช่วยเหลือจาก Bom กำลังซักซ้อมบทเพลง Muy cerca de ti (1965) (แปลว่า Very Close to You) ต้นฉบับแต่งโดย Antonio Guijarro & Augusto Algueró, ขับร้องโดย Ana Belén, ประกอบภาพยนตร์ Zampo y yo (1966), ส่วนฉบับในหนังเรียบเรียง+บรรเลงโดยสมาชิกวง Alaska y Los Pegamoides
| ต้นฉบับ Spanish | คำแปล Google Translate |
|---|---|
| Muy cerca de ti Siempre estaré muy cerca de ti Y aunque jamás me digas que sí Conseguiré tenerte junto a mí, así Tenerte junto a mí Tu sombra seré Hasta el final, tu sombra seré De noche y día te seguiré Pues sé que tú me tienes que querer así Me tienes que querer Un cariño como el mío Nadie, nadie te dará Y por eso te persigo Hasta que sepas que te quiero que te quiero de verdad Muy cerca de ti Siempre estaré muy cerca de ti Y lograré que seas feliz Pues viviré tan solo para ti, así Muy cerca de ti Un cariño como el mío Nadie, nadie te dará Y por eso te persigo Hasta que sepas que te quiero que te quiero de verdad Muy cerca de ti Siempre estaré muy cerca de ti Y lograré que seas feliz Pues viviré tan solo para ti, así Muy cerca de ti Pues viviré tan solo para ti, así Muy cerca de ti Pues viviré tan solo para ti | Very close to you I will always be very close to you And even if you never say yes to me I will manage to have you next to me, like this To have you next to me I will be your shadow Until the end, I will be your shadow Night and day I will follow you Because I know that you have to love me like this You have to love me A love like mine Nobody, nobody will give it to you And that is why I pursue you Until you know that I love you that I really love you Very close to you I will always be very close to you And I will manage to make you happy Because I will live only for you, like this Very close to you A love like mine Nobody, nobody will give it to you And that is why I pursue you Until you know that I love you that I really love you Very close to you I will always be very close to you And I will manage to make you happy Because I will live only for you, like this Very close to you Because I will live only for you, like this Very close of you For I will live only for you |
ระหว่างการรุมกระทืบชายหน้าเหมือนเจ้าหน้าที่ตำรวจนิรนาม Bom และสมาชิกวง Alaska y Los Pegamoides ขับร้องบทเพลง Dúo de Felipe y Mari Pepa [แปลว่า Duet of Felipe and Mari Pepa] จากอุปรากร La Revoltosa (1897) [แปลว่า The Troublemaker] ประพันธ์โดย Ruperto Chapí, คำร้องภาษาสเปนโดย José López Silva & Carlos Fernández Shaw
ท่อนที่ได้ยินในหนังมันจะกระโดดไปกระโดดมา ผมฟังภาษาสเปนไม่ออกเลยไม่รู้ว่านำจากท่อนไหน แต่เอาแค่ชื่ออุปรากร The Troublemaker ก็เพียงพอเข้าใจเหตุผลของการเลือกใช้บทเพลงนี้
บทเพลงได้ยินคลอประกอบพื้นหลังในงานปาร์ตี้ ก่อนเข้าสู่กิจกรรม Erecciones Generales ประกอบด้วย
- The Young Ones (1977) แต่งโดย Sid Tepper & Roy C. Bennett ขับร้องโดยวงพังก์ร็อค The Secret
- Tu loca juventud (1965) แปลว่า Your Crazy Youth, แต่งโดย T.De La Huerta & Navarro, ขับร้องโดย Maleni Castro
| ต้นฉบับ Spanish | คำแปล Google Translate |
|---|---|
| Loca, loca, loca, loca juventud, tu loca juventud. Tienes tantas cosas puedas desear y nada en que pensar. Quieres que tus sueños de felicidad se hagan realidad. Encantas, ríes, lloras, todo te da igual y tienes que camb Un gran amor precisa mucho más, renunciación, amar a los demás. Fe y alegría daré cada día, eso no lo tienes tú en tu loca juventud. Pides cada noche que te quiera más, que pronto cambiarás. Pero solo veo lleno de inquie tu loca juventud. Un gran amor precisa mucho más, renunciación, amar a los demás. Fe y alegría daré cada día, eso no lo tienes tú en tu loca juventud. Pides cada noche que te quiera más, que pronto cambiarás. Pero solo veo lleno de inquie tu loca juventud. Yeah-yeah, tu loca juventud. Bye-bye, tu loca juventud. Yeah-yeah, tu loca juventud. | Crazy, crazy, crazy, crazy youth, your crazy youth. You have so many things you can wish for and nothing to think about. You want your dreams of happiness to come true. You charm, you laugh, you cry, you don’t care and you have to change A great love requires much more, renunciation, loving others. Faith and joy I will give every day, you don’t have that in your crazy youth. You ask every night that I love you more, that you will soon change. But I only see full of anxiety your crazy youth. A great love requires much more, renunciation, loving others. Faith and joy I will give every day, you don’t have that in your crazy youth. You ask every night that I love you more, that you will soon change. But I only see full of anxiety your crazy youth. Yeah-yeah, your crazy youth. Bye-bye, your crazy youth. Yeah-yeah, your crazy youth. |
หลังจาก Luci ทอดทิ้งสามี หนีออกจากบ้าน เขาทำการสอดส่องอพาร์ทเม้นท์ของ Pepi ได้ยินบทเพลงเต้นรำที่หลายๆคนน่าจะมักคุ้นหู España cañí (1923) แปลว่า Gypsy Spain หรือเรียกว่า Spanish Gypsy Dance ประพันธ์โดย Pascual Marquina Narro (1873-1948)
บทเพลงที่วง Alaska y Los Pegamoides ขับร้องในงานคอนเสิร์ต มีส่วนผสมของสองบทเพลง (เอาท่วงทำนอง La Tentación ยัดใส่คำร้อง Bote de Colón) ตั้งชื่อว่า Murciana Marrana (แปลว่า Murcia Slag)
- La Tentación (1978) แปลว่า The Temptation, แต่งโดย Olvido Gara, ขับร้องโดย Kaka de Luxe
- Bote de Colón (1978-79) แปลว่า Columbus’s boat, แต่งโดย Carlos Berlanga, ขับร้องโดย Alaska y los pegamoides
บทเพลงดังขึ้นก่อน-หลังฉากเที่ยวบาร์ เท่าที่ผมสามารถหาข้อมูลได้ประกอบด้วย
- Sail Along Silv’ry Moon (1958) แต่งโดย Percy Wenrich & Harry Tobias ขับร้องโดย Billy Vaughn And His Orchestra
- ดังขึ้นระหว่าง Bom ซ้อมต่อยมวย ก่อนออกเดินทางสู่ผับบาร์
- Going All the Way (1966) แต่งโดย Michael Bouyea, ขับร้องโดย The Squires
- Going Away, Baby (1966) แต่งโดย Michael Lloyd & Sean McLeod, ขับร้องโดย Grains of Sand
Closing Credit เลือกใช้บทเพลง Estaba escrito (1963) แปลว่า It was written แต่งโดย Jorge Domigo & Guardia Moreu, ขับร้องโดย Monna Bell … นัยยะของการเลือกใช้บทเพลงนี้ “It was written” คงต้องการสื่อถึงโชคชะตาฟ้ากำหนด Luci จักหวนกลับหาสามี ขณะที่ Bom ย้ายมาอยู่อาศัยร่วมกับ Pepi ฉันท์ใดฉันท์นั้น สเปนยุคสมัย post-Francoist ก็เฉกเช่นเดียวกัน
| ต้นฉบับ Spanish | คำแปล Google Translate |
|---|---|
| En el libro de la vida, que en mis suenos he leido, nuestro amor que no se olvida. Estaba escrito. En los mares y en el cielo y en las rocas de granito, nuestro mas ferviente anhelo. Estaba escrito. Yo soy para ti, tu para mi, fatalmente, felizmente. No se puede el destino cambiar y nos hemos de amar eternamente. No me quieras a escondidas. Nuestro amor es bien sabido. Que en el libro de la vida, ya estaba escrito. Yo soy para ti, tu para mi, fatalmente, felizmente. No se puede el destino cambiar y nos hemos de amar eternamente. No me quieras a escondidas. Nuestro amor es bien sabido. Que en el libro de la vida, ya estaba escrito. | In the book of life, that I have read in my dreams, our love that is not forgotten. It was written. In the seas and in the sky and in the granite rocks, our most fervent longing. It was written. I am for you, you for me, fatally, happily. Destiny cannot be changed and we must love each other eternally. Do not love me in secret. Our love is well known. That in the book of life, it was already written. I am for you, you for me, fatally, happily. Destiny cannot be changed and we must love each other eternally. Do not love me in secret. Our love is well known. That in the book of life, it was already written. |
Pepi, Luci, Bom คือตัวแทนหญิงสาวในยุคสมัย post-Francoist ภายหลังการเสียชีวิตของจอมพล Francisco Franco (1892-1975) ประเทศสเปนเปลี่ยนแปลงการปกครองระบอบเผด็จการทหาร กลายเป็นประชาธิปไตยเต็มใบ มีการเลือกตั้งครั้งใหญ่วันที่ 15 มิถุนายน ค.ศ. 1977
- Pepi และ Bom ต่างคือตัวแทนหญิงชาว Spanish ยุคสมัยใหม่! มีความกล้าคิด-กล้าพูด-กล้าแสดงออก สามารถพึ่งพาตนเอง โหยหาอิสรภาพ(ทางเพศ) ไม่งอนง้อบุรุษอีกต่อไป
- Luci คือหญิงสาวติดอยู่กึ่งกลางระหว่างอดีต-ปัจจุบัน แต่งงานกับสามี/เจ้าหน้าที่ตำรวจจอมเผด็จการ (ตัวแทนของจอมพล Franco) แต่ก็โหยหาอิสรภาพทางเพศกับ Bom
Pepi ที่เป็นสาวบริสุทธิ์ เมื่อถูกข่มขืนโดยเจ้าหน้าที่ตำรวจนิรนาม/สามีของ Luci บังเกิดความโกรธเกลียด อาฆาตแค้น (Virgin’s Revenge) พยายามหาหนทางโต้ตอบเอาคืน แต่ครั้งแล้วครั้งเล่าชายคนนั้นก็สามารถเอาตัวรอด จนเธอยินยอมรับความพ่ายแพ้ เลิกสนใจ ปล่อยละวางจากอดีต ก้าวดำเนินสู่อนาคตใหม่ดีกว่า
รสนิยมมาโซคิสม์ของ Luci ชื่นชอบถูกกระทำรุนแรง มันคือการเสียดสีล้อเลียนถึงบุคคลที่ยังเชื่อมั่นในระบอบเผด็จการ Francoist มีความโหยหา อยากหวนกลับไป ชอบโดนบังคับให้ทำโน่นนี่นั่น มากกว่าครุ่นคิดตัดสินใจด้วยตนเอง … ในมุมมองของผกก. Almodóvar คนพรรค์นี้มันช่างเกินเยียวยา ปล่อยไปตามทางใครก็ทางมัน
สิ่งน่าสนใจที่สุดของหนังคือกิจกรรม Erecciones Generales (General Erections) ค้นหาบุรุษผู้มีกระเจี้ยวใหญ่ มันไม่ต่างอะไรกับการเลือกตั้งนายกรัฐมนตรี ผู้ชนะจักต้องมีอำนาจ บารมี (กระเจี้ยวใหญ่ในเชิงนามธรรม) พอได้รับเลือกย่อมสามารถออกคำสั่งให้ประชาชนกระทำสิ่งตอบสนองตัณหาความใคร่
ช่วงระหว่างจอมพล Francisco Franco ยังเรืองอำนาจอยู่นั้น การจะสร้างภาพยนตร์สักเรื่องในประเทศสเปนไม่ใช่เรื่องง่ายเลยสักนิด ต้องผ่านการตรวจสอบ อนุมัติจากกองเซ็นเซอร์! เมื่อช่วงเวลาดังกล่าวสิ้นสุดลง การมาถึงของ Pepi, Luci, Bom (1980) และผู้กำกับ Pedro Almodóvar คือช่วงเวลาแห่งการปลดปล่อย เฉลิมฉลองอิสรภาพ มีคำเรียกยุคสมัย La Movida หรือ La Movida Madrileña (คล้ายๆกับ Prague Spring)
La Movida is a term used in Spain to refer to various countercultural movements with new artistic expressions that emerged following the end of the Francoist dictatorship in 1975, and the subsequent Spanish transition to democracy.
Although it was a nation-wide phenomenon, with local scenes in various cities such as Vigo, Valencia, or Oviedo, the most well known movement was centered around Madrid (better known as La Movida Madrileña) These movements were characterized by experimentation, social liberation, and a rejection of past conservative norms, encompassing fields like music, film, fashion, theatre, and the visual arts.
It was a period of societal change; homosexuality was no longer criminalized, contraceptives became widely avaiable, regional languages were no longer persecuted, and the feminist movement resurged after being considered a taboo topic.
คำนิยาม La Movida จาก Wikia
ในมุมมองของผู้ชมต่างชาติ Pepi, Luci, Bom (1980) ท้ายที่สุดแล้วเป็นเพียงหนังแนว Sex Comedy ดูสนุก เสียววูบวาป ลามกจรกเปรต หัวเราะท้องแข็ง แต่นี่คือภาพยนตร์ที่สะท้อนอัตลักษณ์/จิตวิญญาณชาว Spanish ภายหลังสิ้นสุดยุคสมัยจอมพล Francisco Franco การมาถึงของกลุ่มเคลื่อนไหว La Movida Madrileña … เก็บฝังเอาไว้ใน ‘Time Capsule’
จากทุนสร้างตั้งต้น 500,000 Pesetas (สกุลเงินเก่าของสเปน) พุ่งทะยานไปถึง 6 ล้าน Pesetas (ประมาณ €36,000 ปอนด์) แม้เสียงตอบรับจากนักวิจารณ์จะโดนถล่มยับ แต่ด้วยกระแสคัลท์ (Cult Following) สามารถทำเงินเฉพาะในกรุง Madrid สูงถึง 43 ล้าน Pesetas (ประมาณ €260,000 ปอนด์) ถือว่าประสบความสำเร็จอย่างล้นหลาม
ฉบับที่ผมรับชมนั้นมาจากดีวีดีบ็อกเซ็ต Almodvar: The Collection, Vol. 1 ประกอบด้วย Pepi, Luci, Bom (1980), Dark Habits (1983), What Have I Done to Deserve This? (1984) และ Women on the Verge of a Nervous Breakdown (1988) ไม่รู้เหมือนกันว่าจะมีโอกาสได้รับการบูรณะเมื่อไหร่
มองผิวเผิน Pepi, Luci, Bom (1980) อาจเป็นเพียง Sex Comedy เสียดสี ตลกร้าย สร้างเสียงหัวเราะขบขันให้กับคนสามารถทำความเข้าใจ แต่เบื้องลึกนั้นสะท้อนรสนิยม ตัวตน แม้งานสร้างเต็มไปด้วยตำหนิมากมาย ก็ยังฉายแววอัจฉริยภาพ ก่อนกาลถือกำเนิดปรมาจารย์ผู้กำกับ Almodóvar … ตอนนี้ยังถือเป็นตัวอ่อนในครรภ์
จัดเรต 18+ กับอิสรภาพทางเพศ
Leave a Reply