The Killing of a Chinese Bookie (1976) 
: John Cassavetes ♥♥♥♥
(27/2/2025) Ben Gazzara เป็นผู้ดูแลไนท์คลับ/บาร์เปลือยแห่งหนึ่ง ขณะเพิ่งหมดหนี้หมดสิน ดันไปติดการพนันก้อนใหม่ ได้รับข้อเสนอชดใช้ด้วยการฆาตกรรมชายชาวจีนคนหนึ่ง มันคุ้มกันแล้วหรือ? “ต้องดูให้ได้ก่อนตาย”
ในบรรดาผลงานของผกก. Cassavetes ที่ผมมองว่าเคลือบแฝงสาระข้อคิด เป็นประโยชน์ต่อการใช้ชีวิตมากสุดก็คือ The Killing of a Chinese Bookie (1976) ตัวละครของ Ben Gazzara เช้าวันนี้เพิ่งใช้หนี้เก่าหมดสิ้น -นกกระจอกยังไม่ทันกินน้ำ- ยามค่ำคืนก็หวนกลับไปติดหนี้การพนันรอบใหม่ ไม่เคยจดจำบทเรียนใดๆ … แต่หวังว่าผู้ชมจะบังเกิดความตระหนักถึงอะไรบางอย่าง
“สไตล์ Cassavetes” โดยปกติแล้วมักไม่ค่อยมีเนื้อหาสาระใดๆ ไม่ได้พยายามค้นหาเบื้องหลัง แรงจูงใจ หรือตั้งคำถามถูก-ผิด ดี-ชั่ว แต่มักทำการศึกษาพฤติกรรมมนุษย์ (Human Behaviour) การแสดงปฏิกิริยาอารมณ์เมื่อตัวละครตกอยู่ในสถานการณ์ต่างๆ ซึ่งแทบทุกเรื่อง(ที่เป็นหนังอิสระ/นอกกระแส)ล้วนสะท้อนตัวตนผกก. Cassavetes ชายผู้เต็มไปด้วยความเย่อหยิ่ง ทะนงตน ลุ่มหลง/หลอกลวงตนเอง ครุ่นคิดว่าฉันเก่ง แท้จริงแล้วกลับจมปลักอยู่ในภาพลวงตา
ทีแรกผมไม่ได้กระตือรือล้นอยากหวนกลับมาปรับปรุงบทความนี้สักเท่าไหร่ จนกระทั่งระลึกว่าหนังมีสองฉบับ (Original Cut) 135 นาที, (Director’s Cut) 108 นาที, คราวก่อนเคยรับชม Original Cut รู้สึกมึนๆงงๆ สับสนหลายสิ่งอย่าง คราวนี้เลยตั้งใจเปลี่ยนมา Director’s Cut เห้ย! ดูสนุก กระชับรัดกุม ทำความเข้าใจเรื่องราวได้ง่ายกว่า! … แนะนำเลยว่าควรหารับชมฉบับ 108 นาที ก่อนหน้า 135 นาที จะทำให้ดูหนังง่ายขึ้นเยอะ!
John Nicholas Cassavetes (1929-89) นักแสดง/ผู้กำกับภาพยนตร์ สัญชาติ Greek-American เกิดที่ New York City บิดา-มารดาเป็นผู้อพยพชาวกรีก จนอายุ 7 ขวบพูดภาษาอังกฤษไม่ได้สักประโยค, เนื่องจากสนทนาไม่ได้ เรียนไม่เก่ง เลยตัดสินใจดำเนินรอยมารดาเป็นนักแสดง เข้าศึกษายัง American Academy of Dramatic Arts พบเจอว่าที่ศรีภรรยา Gena Rowlands, เริ่มทำงานฟากฝั่งละครเวที แสดงซีรีย์ หนังเกรดบี ช่วงปี ค.ศ. 1956 ก่อตั้ง Acting Workshop ร่วมกับ Burt Lane (บิดาของนักแสดง Diane Lane) เพื่อโต้ตอบเทคนิค Method Acting ของ Lee Strasberg ตั้งชื่อว่า The Cassavetes-Lane Drama Workshop แล้วสรรค์สร้างภาพยนตร์เรื่องแรก Shadows (1959)
หลังเสร็จจาก A Woman Under the Influence (1974) ผกก. Cassavetes ต้องการทดลองสร้างหนังแนวอื่นที่ไม่ใช่ครอบครัว ดราม่าชีวิต ก่อนกลายมาเป็นแนวอาชญากรรม โดยนำแรงบันดาลใจจากการสนทนากับ Martin Scorsese
Years ago, Martin Scorsese and I were talking and in one night made up this gangster story about this nightclub-owner who owes a lot of money and is talked into killing someone who isn’t really the person he thinks he’s going to be killing.
John Cassavetes
ผกก. Cassavetes ตั้งเด็กเด็กเคยเป็นแฟนหนังอาชญากรรม (Gangster Film) พอเติบใหญ่ก็มีโอกาสเล่นหนัง The Killers (1964), Bandits in Rome (1968), Machine Gun McCain (1969), Capone (1975) ฯ แต่ค่อยๆเรียนรู้ว่าวิถีของพวกนักเลงเหล่านั้นมันช่างน่าเบื่อหน่ายสิ้นดี
I personally think that gangsters are really boring people. They make me uneasy, not because they intimidate me, but because they say nothing to me. But strangely, at the same time, I don’t want to expose them. I don’t want to hurt their feelings. I can’t say anything much about gangsters because everything that matters to them is ridiculous. What’s important to them is false, materially as well as spiritually. Their lives are dull. What happens is too predictable: you meet somebody; he smiles at you; he tries to control you; he beats you. It’s boring! I find it uninteresting.
ความสนใจในหนังอาชญากรรมของผกก. Cassavetes คือการมองอาชญากรเหล่านี้ในเชิงสัญลักษณ์ บุคคลผู้มีอำนาจ ที่มักคอยกีดกัน ขัดขวาง ทำลายความฝันของใครๆหลายคน
Do you know who those gangsters are? They’re all those people who keep you and me from our dreams. The Suits who stop the artist from doing what he wants to do. The petty people who eat at you. You just want to be left alone with your art. And then there’s all the bullshit that comes in, all these nuisances. Why does it have to be like that?
เรื่องราวของ Cosmo Vittelli (รับบทโดย Ben Gazzara) ผู้ดูแลไนท์คลับ/บาร์เปลือย (Strip Club) Crazy Horse West หลังจากชำระหนี้เก่าหมดสิ้น ทำการเฉลิมฉลองด้วยการพาสาวๆ (ลูกจ้างคนโปรดที่ Crazy Horse West) ขึ้นรถลีมูซีน เดินทางไปยังบ่อนการพนัน เล่นเสียจนติดหนี้ก้อนใหญ่ $23,000 เหรียญ
ค่ำคืนถัดมา มาเฟียนอกระบบกลุ่มนั้นเดินทางมาเยี่ยมเยียน Cosmo ยื่นข้อเสนอปลดหนี้ด้วยการฆาตกรรมนักบัญชีชาวจีน Harold Ling ทีแรกเขาก็ยื้อๆยักๆ พยายามบ่ายเบี่ยง ก่อนตกอยู่ในสถานการณ์ถูกบีบบังคับ จำต้องลงมือฆ่าสังหารโหด พอรับรู้เบื้องหลังความจริง (นักบัญชีคนนั้นแท้จริงแล้วคือ Benny Wu เจ้าพ่อมาเฟียจีนรายใหญ่สุดแห่ง West Coast) ตกเป็นเป้าหมายทรยศหักหลัง (Double Cross) ไม่รู้จะมีโอกาสรอดชีวิตหรือไม่
Biagio Anthony Gazzarra (1930-2012) นักแสดงสัญชาติอเมริกัน เกิดที่ New York City ในครอบครัวผู้อพยพจาก Sicilian โตขึ้นเข้าเรียนวิศวกรไฟฟ้า City College of New York แต่ด้วยความหลงใหลด้านการแสดงมากกว่า ลาออกมาเข้าศึกษา The New School โดยอาจารย์ Erwin Piscator จนมีโอกาสแสดงละครเวที Off-Broadway ซีรีย์โทรทัศน์ แจ้งเกิดกับการแสดง Broadway เรื่อง Cat On A Hot Tin Roof (1955-56) หลังจากเข้าร่วม Actors Studio ภาพยนตร์เรื่องแรก The Stange One (1957), ติดตามด้วย Anatomy of a Murder (1959), ร่วมงานผู้กำกับ John Cassavetes สามครั้ง Husbands (1970), The Killing of a Chinese Bookie (1976) และ Opening Night (1977)
รับบท Cosmo Vittelli จากครอบครัวฐานะยากจน หลังกลับจากสงครามเกาหลี เริ่มต้นก่อร่างสร้างตัว ไต่เต้าจนกลายเป็นผู้ดูแลไนท์คลับ/บาร์เปลือย Crazy Horse West ชดใช้หนี้สินหมดสิ้น แต่ความสำเร็จดังกล่าวทำให้เกิดความลุ่มหลงระเริง เพลิดเพลินกับการพนันจนก่อหนี้ก้อนใหม่ ตั้งใจจะหวนกลับไปก้มหน้าก้มตาทำงาน ก่อนถูกพวกมาเฟียบีบบังคับให้เป็นมือปืนรับจ้าง ใช้งานเสร็จแล้วทรยศหักหลัง (Double Cross)
ตัวจริงของ Gazzara ละม้ายคล้ายตัวละคร Cosmo เป็นคนมีรสนิยม ชื่นชอบความหรูหรา พยายามแต่งกายดูดี ทำตนเองให้มีระดับ แต่มองอีกมุมมันคือความเย่อหยิ่ง ทะนงตน ลุ่มหลง/หลอกตนเอง หลังจากไต่เต้าจนกลายเป็นผู้ดูแลไนท์คลับ/บาร์เปลือย ชดใช้หนี้สินหมดสิ้น จึงครุ่นคิดว่าฉันสามารถทำอะไรได้ทุกสิ่งอย่าง จนกระทั่งก่อหนี้การพนันก้อนใหม่ หน้ากาก/ภาพลวงตาสร้างไว้พังทลายโดยพลัน!
แต่แม้ติดหนี้ก้อนใหม่ หรือตกในสถานการณ์คับขัน ถูกทรยศหักหลัง แววตาของ Gazzara ยังคงเต็มไปด้วยความแน่วแน่ มุ่งมั่น เชื่อในตนเอง ไร้ความหวาดกลัวเกรง ครั้นหนึ่งฉันสามารถชดใช้หนี้สิน หลบหนีเอาตัวรอดสำเร็จ เช่นนั้นแล้วไม่ว่าอะไรจะบังเกิดขึ้น “The Show Must Go On”
The Killing of a Chinese Bookie is the story of an ordinary man who has constructed his life as many American men do. He has defined himself in terms of his work; it is more than a way to make a living, it is his entire existence – paid for in monthly installments. He proclaims that he wants to live in style and comfort, but for Cosmo comfort means living on the edge. For seven years, he has run and ruled a club he doesn’t own (where strippers don’t just strip but act out pageants, where out-of-towners drink 7&7 and sloe gin, and where, occasionally, some high-rollers drop by). But his reign is a sham, sustained only by monthly meetings with a loan shark. The Crazy Horse West is his world, a world he re-creates every night: he writes, directs, choreographs and announces such acts as ‘The Gunfight at O.K. Corral’ and ‘An Evening in Paris’. But he lets his doppelgänger, Mr. Sophistication, do the on-stage performing.
John Cassavetes
ลีลาการแสดงของ Gazzara ชวนให้ผมนึกถึง James Stewart ต่างมีการใช้น้ำเสียง ถ้อยคำพูด ฟังดูลื่นไหล (Smooth Talk) ง่ายดาย ออกมาได้อย่างเป็นธรรมชาติมากๆ … ตอนเริ่มต้นอาชีพ Gazzara เคยร่วมงานภาพยนตร์ Anatomy of a Murder (1959) [ทนายความ-ลูกความ] คงได้สังเกตการทำงานของ Stewart ซึมซับรับอิทธิพลมาไม่น้อย
การแสดงของ Gazzara แม้ทำออกมาได้ดี แต่ระหว่างถ่ายทำเจ้าตัวกลับไม่ค่อยเข้าใจบทบาท Cosmo จนหมดความกระตือรือล้น อยากขอถอนตัวกลางคันด้วยซ้ำ (เพราะมาเล่นฟรี ไม่ได้ค่าตัวด้วยไง) กระทั่งผกก. Cassavetes อธิบายนัยยะของแก๊งค์มาเฟีย กลุ่มคนที่คอยขัดขวาง ทำลายความฝัน นั่นทำให้ตระหนักถึงความเป็นส่วนตัว เข้าใจเนื้อหาสาระแท้จริง
หนังไม่มีเครดิตถ่ายภาพ แบบเดียวกับ A Woman Under the Influence (1974) คือผกก. Cassavetes เป็นคนถือกล้อง แล้วมีผู้ช่วยสองคน Mitchell Breit และ Al Ruban ตระเตรียมอุปกรณ์ สถานที่ ดูแลงานด้านเทคนิคทั้งหมด! แต่ด้วยความที่ไนท์คลับ/บาร์เปลือยมีขนาดค่อนข้างใหญ่ กล้องตัวเดียวเก็บรายละเอียดโดยรอบได้ไม่หมด จึงมอบหมายให้ (ไม่ได้รับเครดิต) Frederick Elmes มาช่วยถือกล้องอีกคน
การใช้กล้องสองตัวถ่ายทำไปพร้อมๆกัน ทำให้นักแสดงไม่สามารถรับรู้ว่าขณะนี้จะใช้ภาพจากกล้องตัวไหน บันทึกภาพจากตำแหน่ง-ทิศทางใด ความพะว้าพะวัง/สนใจในกล้องจึงหมดสิ้นไป สามารถปลดปล่อยการแสดงออกมาได้อย่างเต็มที่ “สไตล์ Cassavetes” จึงมีลักษณะคล้ายๆสารคดี (Documentary-like) แต่การโหยหาความสมบูรณ์แบบ (Perfectionist) ของผกก. Cassavetes ซีนๆหนึ่งมักถ่ายทำหลายสิบๆเทคจนรับรู้ว่านักแสดงจะทำอะไร จึงสามารถวางแผนว่ากล้องจักดำเนินไปทิศทางไหน
หลายๆผลงานก่อนหน้านี้มักเลือกสถานที่ภายในบ้าน อพาร์ทเม้นท์ นักแสดงไม่กี่คน ทำให้สามารถควบคุมงบประมาณงานสร้างได้โดยง่าย แต่สำหรับ The Killing of a Chinese Bookie (1976) ปักหลักถ่ายทำยังไนท์คลับ/บาร์เปลือย Gazzarri’s ตั้งอยู่ 9039 Sunset Blvd (เจ้าของคือ Bill Gazzarri ไม่ได้มีความสัมพันธ์ใดๆกับ Ben Gazzara) ซึ่งต้องเต็มไปด้วยลูกค้า ตัวประกอบมากมาย มันเลยไม่แปลกที่งบประมาณจะบานปลาย
แซว: หนึ่งในวิธีการที่ผกก. Cassavetes ลดค่าใช้จ่ายสำหรับตัวประกอบ คือเชื้อเชิญบรรดานายทุน ผู้บริหารสตูดิโอมาเป็นลูกค้า นั่งดื่ม รับชมการแสดง แสร้งทำเป็นบันทึกภาพถ่ายทำ ก่อนโยนฟุตเทจเหล่านั้นทิ้งลงถังขยะ
ไนท์คลับ/บาร์เปลือย (Strip Club) ชวนให้นึกถึงภาพยนตร์ Cabaret (1972) สัญลักษณ์แทนโลกทั้งใบ การดำเนินไปของชีวิต “Life is a cabaret, old chum!” ไม่ว่าเหตุการณ์เบื้องหลังจะบังเกิดอะไร ทุกค่ำคืนต้องออกไปทำการแสดงต่อหน้าผู้ชม สร้างเสียงหัวเราะ รอยยิ้ม สุข-ทุกข์ ดีใจ-เศร้าโศก “The Show Must Go ON!”
ผมอ่านเจอว่า Gazzarri’s จริงๆแล้วคือไนท์คลับ (Night Club) ไม่ใช่บาร์เปลือย (Strip Club) นักแสดงแต่งตัวมิดชิด แต่เพื่อเรียกเสียงฮือฮา ความสนใจของผู้ชม จึงชอบเปิดโชว์วับๆแวมๆ ยั่วเย้ายวนลูกค้าให้บังเกิดความครึกครื้น ชีวิตชีวา สะท้อนเข้ากับสื่อภาพยนตร์ที่มักเล่าตรงโน้นนิด ตรงนี้หน่อย เปิดเผยรายละเอียดทีละน้อยๆ ให้ผู้ชมเกิดความตื่นเต้นเร้าใจ
I don’t understand all this interest in nudity. This desire to bare it all. Bodies are boring. It’s our imaginations that make them interesting. Every woman looks better with her clothes on than naked. I tell my daughters that. Playboy is the worst – to try to make it sophisticated for an audience to swallow; then, ten years later, they come up with a few pubic hairs. Isn’t that wonderfully daring? I loathe Playboy. They just do it because there’s money in it. Because we live in a Puritan society.
We’re becoming a voyeuristic society. I also think we’re starting to lose faith in the idea that one man and one woman can totally please each other in bed. Sex is becoming something of a community activity; more and more people have to hop into the sack together in order for all of them to achieve sexual satisfaction. That kind of thing finally robs sex of all its delicious and very private pleasures. When sex becomes commonplace, when the girl you want is trying out half your suburban community and the same is true of you, where are the romantic and secret pleasures you need out of sex?
John Cassavetes
หลังการปลดหนี้ หนังฉบับดั้งเดิม (Original Cut) Cosmos แวะเวียนมายังบาร์แห่งหนึ่งเพื่อเฉลิมฉลองความสำเร็จ นั่งดื่มตัวคนเดียว ท่ามกลางความมืดมิด (ก่อนมีชายแปลกหน้าเข้ามาชวนคุย เล่าความหลังที่เคยลำบากยากจน) ก่อนออกเดินทางไปทำงาน เพลิดเพลินกับอิสรภาพชีวิต
ส่วนฉบับตัดต่อใหม่ (Director’s Cut) การเฉลิมฉลองของ Cosmon จะคือนั่งรถลีมูซีน เดินทางไปรับสาวๆ พามาเที่ยวเล่นบ่อนการพนัน แล้วโดยไม่รู้ตัวติดหนี้ก้อนใหม่ กระโดดข้ามหลายๆฉากจากฉบับดั้งเดิมกว่าสิบนาที … จุดแตกต่างนี้ขึ้นกับความชื่นชอบส่วนบุคคล แต่ผมมองว่ามันมีความกระชับ ตรงไปตรงมา เข้าเรื่องโดยทันที ผู้ชมสังเกตเห็นพฤติกรรมหลงระเริงจนขาดสติได้อย่างชัดเจนกว่า
ตัวละคร Mr. Sophistication คืออวตาร ตัวตนอีกด้านของ Cosmo Vittelli (หรือก็คือผกก. Cassavetes) แต่งหน้าแต่งตาให้เหมือนตัวตลก แต่กลับทำหน้านิ่งเฉย น้ำเสียงเฉื่อยชา แสดงออกอย่างไม่ยี่หร่า ไร้อารมณ์ ดูเหน็ดเหนื่อยเบื่อหน่ายชีวิต ตรงกันข้ามกับบทเพลง แสงสีเสียง ชุดการแสดง สาวๆเปิดผ้าวับๆแวมๆ มันช่างขัดย้อนแย้ง แตกต่างตรงกันข้าม … มันมีคำเรียกตัวละครลักษณะนี้ว่าตลกหน้าเศร้า (Sad Clown paradox)
Meade Roberts (Mr. Sophistication) was someone who had never acted before. Sam Shaw had introduced Cassavetes to Roberts around 1960, and the two men had become close friends. Roberts was a screenwriter who had done some good work in the 1950s and 1960s but whose career had stagnated after 1970. Roberts and Cassavetes had spent a lot of time together reading plays – Roberts’ work, Cassavetes’ work, Tennessee Williams’ work and many other American classics. He was reluctant to act, but Cassavetes twisted his arm by saying that he had written the part especially for him.
Ray Carney ผู้เขียนหนังสือ Cassavetes on Cassavetes (2001)
เกร็ด: Mr. Sophistication ได้แรงบันดาลใจจาก Professor Immanuel Rath (รับบทโดย Emil Jannings) ภาพยนตร์พูดเยอรมันเรื่องแรก Der blaue Engel (1930) แปลว่า The Blue Angel กำกับโดย Josef von Sternberg
The other side of the use of Roberts that makes the Mr. Sophistication–Professor Rath–Roberts equation more than a clever imaginative conceit is that Roberts was really quite similar to Professor Rath and Mr. Sophistication in many ways. Roberts was a teacher (of writing at the New School in New York); he was extremely ‘sensitive’ and ‘artistic’ in his demeanor and deeply frustrated and disappointed by much of life; and he lived most of his adult years in the same state of fretful, whining discouragement and feeling of underappreciation as the character he plays in the film. The point is that when Cassavetes described Professor Rath to Roberts or cast him as Mr. Sophistication, he was not merely telling Roberts a fairy story or giving him motivation for a fictional role. As he did with all of his actors in all of his works, he was conducting a life study and inviting Roberts to explore aspects of his own personality along with him. The point, as always, is that acting is not about pretending to be something simpler than what you actually are. It was about being yourself in the richest, most complex way possible. In this form of drama nothing was wasted or superfluous; everything was acceptable to be ‘used’. (As a small illustration, Cassavetes and Roberts even used Roberts’ chronic emphysema in the film. His laborious movements and pained steps – particularly when going up and down the club’s dressing-room stairs – became part of his characterization.)
ถ้าไม่นับระหว่างการออดิชั่น การแสดงบนเวทีของ Mr. Sophistication มีทั้งหมด 4 ชุดด้วยกัน ซึ่งมักเคลือบแฝงนัยยะที่มีลักษณะตรงกันข้ามกับเหตุการณ์บังเกิดขึ้นในชีวิตจริงของ Cosmo … มันช่าง Sophisticate สมชื่อ!
- (เฉพาะฉบับ Original Cut) ตอนต้นเรื่องมีการแสดงชื่อว่า The Gunfight at O.K. Corral นี่ถือเป็นการบอกใบ้การต่อสู้ ดวลปืน ที่จะบังเกิดขึ้นในช่วงครึ่งหลังของหนัง
- อ้างอิงถึงภาพยนตร์ Gunfight at the O.K. Corral (1957) สร้างขึ้นจากเหตุการณ์จริง การดวลปืนสู้กันระหว่างเจ้าหน้าที่รัฐ (Wyatt Earp) vs. หัวขโมยเรียกตัวเองว่า Cowboys เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม ค.ศ. 1881 ณ Tombstone, Arizona
- An Evening in Paris ค่ำคืนแห่งความสุข หรรหษา จะพาคุณเดินทางไปยังกรุง Paris … แต่ทว่า Cosmo เพิ่งติดหนี้การพนันก้อนใหม่ กำลังอยู่ในช่วงทุกข์ทรมานใจ
- Imagination ชักชวนผู้ชมครุ่นคิด(จินตนาการ)ถึงหญิงสาว ความทรงจำเกี่ยวกับเธอมันช่าง … ดังขึ้นหลังจาก Cosmo ลงมือฆาตกรรมนักบัญชีชาวจีน มันช่างเป็นเหตุการณ์ที่ไม่น่าจดจำเลยสักนิด
- บทเพลงสุดท้าย (และ Closing Credit) I Can’t Give You Anything but Love, Baby เป็นการกล่าวถึงสถานที่แห่งนี้ ไนท์คลับ/บาร์เปลือย สามารถมอบทุกสิ่งอย่างให้กับลูกค้า ยกเว้นเพียงความรัก … แต่ผู้คนก็ยังคงขวนขวายไขว่คว้า มาสถานที่แห่งนี้เพราะความรักล้วนๆ
ทำไมต้องเป็นนักบัญชีชาวจีน Chinese Bookie? นั่นน่าจะคือทัศนคติของชาวอเมริกันยุคสมัยนั้น ถูกปลูกฝังอคติ ‘Yellow Peril’ จงเกลียดจงชังชาวเอเชีย คนผิวเหลือง เหมารวมเป็นบุคคลอันตราย Chinatown คือศูนย์กลางความชั่วร้าย! ซึ่งสามารถเปรียบเทียบ ‘ด้านมืดภายในจิตใจมนุษย์’ เข่นฆ่าเพื่อชำระล้าง (สถานที่ฆาตกรรมคือสระน้ำ/ห้องน้ำ) กำจัดสิ่งสกปรกโสมม และจะถือกำเนิด เริ่มต้นชีวิตใหม่
แซว: เหตุผลจริงๆที่ต้องเป็นชาวจีน ลองแกะจากบทสัมภาษณ์นี้ดูนะครับ หลังจากผกก. Cassavetes ทะเลาะเบาะแว้งโปรดิวเซอร์ Stanley Kramer
I just walked out, and he came after me. In that one moment I thought, ‘If I hit him I’ll never work again. And if I don’t hit him, I’ll never breathe again.’ So I gave him a good one. I really let him have it; I got into a tremendous fight with him – one that was really more violent than I had anticipated. I knew I didn’t have to take it in that direction, but I finally chose to, because I didn’t want to let him get away with what he had done to that film. I wanted him to feel the pain of my hatred for him. I tell you, when I have hassles with people, they know they’ve had hassles. Then I went across the street to a Chinese restaurant where I proceeded to puke my guts out for two hours straight. I knew I was finished in Hollywood. And I was. I knew that it would cost me; in Hollywood you don’t go around publicly bad-mouthing colleagues, especially big producers like Stanley Kramer. Nobody said anything – but the next day I was out. I considered myself washed up, just finished, because Kramer was the first guy to say I was untalented – that really got me. After that I couldn’t even get a job doing a voice-over for a commercial.
Ray Carney ผู้เขียนหนังสือ Cassavetes on Cassavetes (2001)
แม้ถูกทรยศหักหลัง ถูกยิงได้รับบาดเจ็บ แต่ทว่า Cosmo ยังหวนกลับมา Crazy Horse West ไม่ว่าเหตุการณ์อะไรจะบังเกิดขึ้น ชีวิตยังดำเนินต่อไป Life Must Go On = The Show Must Go On!
อาการงอนตุ๊บป่อง ปฏิเสธทำการแสดงของ Mr. Sophistication (ละม้ายคล้ายตัวละครของ Gena Rowlands ภาพยนตร์ Opening Night (1977)) เนื่องมาจากความเบื่อหน่าย ไม่มีใครเข้าใจตนเอง แถมถูกสาวๆเปิดของลับ วับๆแวมๆ แก่งแย่งความสนใจจากผู้ชม, Cosmo จึงให้คำแนะนำสำหรับคนทำอาชีพนักแสดง มันไม่จำเป็นว่าเราคือใคร รับบทบาทอะไร มีความเป็นตัวของตนเองหรือไม่ นั่นเป็นสิ่งที่ไม่มีใครไหนสนใจ ผู้ชมสนเพียงความบันเทิง ผ่อนคลาย หลบหนีจากโลกความจริงที่โหดร้าย เช่นนั้นเราต้องจงก้าวออกไป The Show Must Go On! แล้วทุกคนร่วมกันขับร้องบทเพลง Love Has Conquered Man ถ้าคุณรักในการแสดง มันจักกลายเป็นทุกสิ่งอย่างในชีวิต
ตัดต่อโดย Tom Cornwell (1945-1999) สัญชาติอเมริกัน เริ่มต้นจากเป็นผู้ช่วยตัดต่อ Husbands (1970), ไต่เต้าขึ้นเป็น Supervising Editor ภาพยนตร์ A Woman Under the Influence (1974), ได้รับเครดิตตัดต่อ The Killing of a Chinese Bookie (1976), Opening Night (1977), ก่อนย้ายแผนกไปทำงานตัดต่อเสียง (Sound Editing) ซีรีย์โทรทัศน์
หนังดำเนินเรื่องผ่านมุมมองสายตาตัวละคร Cosmo Vittelli ตามสไตล์หนังนัวร์คือปรากฎพบเห็นอยู่ในทุกๆฉาก ต้นฉบับ (Original Cut) จะแตกต่างจากฉบับตัดต่อใหม่ (Director’s Cut) แค่เพียงในส่วนอารัมบท แนะนำตัวละคร แต่หลังจาก Cosmo ใช้หนี้เก่าหมดสิ้น แล้วติดเงินการพนันรอบใหม่ เหตุการณ์หลังจากนั้นเหมือนเดิมแทบทุกประการ
- อารัมบท,
- Cosmo ชดใช้หนี้เก่าหมดสิ้น
- (Original Cut) แก๊งค์มาเฟียเดินทางมาที่ Crazy Horse West รับชมการแสดง The Gunfight at O.K. Corral
- Cosmo นั่งรถลีมูนซีนไปรับสาวๆ เดินทางสู่บ่อนการพนัน แล้วติดหนี้ก้อนใหม่
- ข้อเสนอแก๊งค์มาเฟีย
- Cosmo กลับมาที่ Crazy Horse West ออดิชั่นนักแสดงสาวคนใหม่
- Mr. Sophistication ทำการแสดง An Evening in Paris
- แก๊งค์มาเฟียลากพา Cosmo ไปพูดคุย ยื่นข้อเสนอให้ลงมือฆาตกรรมนักบัญชีชาวจีนแลกกับหนี้สิน แต่เขาพยายามต่อรองขอแค่พาตัวมาที่ Crazy Horse West
- Cosmo พาสาวๆไปย่าน Chinatown แต่ทว่าเขากลับปอดแหก แวะเข้าโรงภาพยนตร์ ไม่ได้ทำตามแผนการนัดหมาย
- Killing of a Chinese Bookie
- ค่ำคืนถัดมา Cosmo ถูกแก๊งค์มาเฟียลากคอไปอีกครั้ง คราวนี้บีบบังคับให้เขาต้องลงมือฆาตกรรมนักบัญชีชาวจีนคนนั้นด้วยตนเอง
- Cosmo รถเสียกลางทาง จำต้องโทรศัพท์เรียกรถแท็กซี่
- Cosmo ลงมือฆาตกรรมชายชาวจีนอย่างเลือดเย็น หลบหนีเอาตัวรอดได้อย่างหวุดหวิด
- ค่ำคืนนี้ Cosmo หลับนอนที่บ้านของ Rachel (นักแสดงผิวสีที่อาศัยอยู่กับมารดา Betty)
- Double Cross
- วันถัดมา Cosmos เดินทางไปทำงาน, Mr. Sophistication ขับร้องบทเพลง Imagination
- สมาชิกแก๊งค์มาเฟียเชื้อเชิญ Cosmo ไปพูดคุยกับหัวหน้า
- ก่อนพบว่าแก๊งค์มาเฟียวางแผนฆ่าปิดปาก
- Cosmo หาหนทางหลบหนีเอาตัวรอดได้อย่างหวุดหวิด
- Cosmo แวะเวียนมาที่บ้านของ Rachel แต่คราวนี้ถูกมารดา Betty ขับไล่ ผลักไส
- The Show Must Go On!
- Cosmo เดินทางกลับมาที่ Crazy Horse West ปรากฎว่าไม่มีใครขึ้นทำการแสดง
- Cosmo ทำการเกลี้ยกล่อม Mr. Sophistication ร่วมกันขับร้องเพลง Love Has Conquered Man
- ในที่สุด Mr. Sophistication ก็ยินยอมทำการแสดง We can’t give you anything but love
หลังถ่ายทำหนังเสร็จผกก. Cassavetes พยายามรีบเร่งตัดต่อ เพราะได้จองโรงหนังไว้กว่าห้าสิบแห่ง กำหนดการฉายกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1976 กอปรกับตอบรับงานแสดงภาพยนตร์ ต้องเดินทางไปยุโรป 3-4 สัปดาห์ แต่ด้วยฟุตเทจปริมาณมากมายมหาศาล จึงไม่สามารถทันเสร็จตามกำหนดการ มันเลยไม่แปลกที่ Original Cut จะไม่ได้คุณภาพตามที่ต้องการ
We edited it in a hurry. And we had to rush it. After shooting was complete, I had to leave almost immediately for Europe, and the editors worked alone for three or four weeks. I kept phoning the office and asking, ‘How is it going?’ They answered, ‘Great.’ But one of the editors was very sick, and the other one was more of an assistant and was waiting for the first one to get well. In the meantime we had offers from movie theaters and only had a week and half to finish the movie after I got back. So we were working right up to the last minute. We sent the negative out to be cut, and from then on it was too late to make any changes. We did the sound after the negative had already been cut. So we couldn’t change a thing.
John Cassavetes
เหมือนว่า Ben Gazzara จะเป็นคนโน้มน้าวผกก. Cassavetes ให้ทำการตัดต่อหนังใหม่ 135 นาที มันยาวเกินไป “It’s too long!” แต่ในมุมมองของผกก. Cassavetes บอกว่าแทบไม่เห็นความแตกต่างระหว่าง Original Cut และ Director’s Cut นอกจากเรื่องระยะเวลา ฉากแอ๊คชั่น และบรรยากาศ+สีสันในไนท์คลับที่ดูดีกว่าเล็กน้อยเท่านั้น
I don’t really see much difference between the two versions except in their length. There was just a little more action and a little more color and atmosphere in terms of the club in the re-edited one.
เพลงประกอบโดย Bo Harwood ชื่อจริง Benjamin Harwood Jr. (1946-2022) เกิดที่ Los Angeles, California เริ่มต้นจากเป็นนักร้อง/นักกีตาร์วงร็อค ก่อนผันตัวมาทำเพลงประกอบภาพยนตร์ The Bach Train (1969) ซึ่งเมื่อผกก. Cassavetes มีโอกาสรับชมเกิดความชื่นชอบประทับใจ “I loved its freedom and its dynamics.” เลยได้ช่วยงานตัดต่อ Husbands (1970), ผู้ช่วยตัดต่อเสียง Minnie and Moskowitz (1971), ก่อนถูกชักชวนมาทำเพลงประกอบตั้งแต่ A Woman Under the Influence (1974) และยังเหมารวมหน้าที่ Sound Mixing, Sound Editor, Sound Engineer, Music Supervisor
Harwood ให้คำนิยามงานเพลงของหนังว่า ‘Scratch Track’ คือส่วนผสมของเปียโน บางครั้งบรรเลงกีตาร์ ทำนองมีความเรียบง่าย เหมือนเด็กเพิ่งหัดเล่น (Harwood เพิ่งเริ่มฝึกเล่นเปียโนเมื่อตอนทำเพลงประกอบ A Woman Under the Influence) แต่สามารถสะท้อนบรรยากาศ อารมณ์ตัวละคร
ยกตัวอย่างบทเพลง Rainy Fields of Frost and Magic (ขับร้องโดย Bo Harwood) ดังขึ้นระหว่างการออดิชั่นนักเต้นสาว ท่วงทำนองเศร้าๆ เหงาๆ สะท้อนอารมณ์ของ Cosmo Vittelli วันก่อนเพิ่งปลดหนี้สำเร็จ มาวันนี้กลับต้องมาทำงานใช้หนี้อีกครั้ง ขอใช้ช่วงเวลาขณะนี้อยู่ร่วมกับเธอ เพียงเราสองคน … แต่ไม่นานก็ถูกเธออีกคนเข้ามาขัดจังหวะ
Rainy fields of frost and magic,
Morning dew,
In late afternoon,Alone I sit for a moment,
Lost in thought from winds of the moon,
And the twilight skies,
Bring silent cries,As tonight’s moon rise,
A fills up my eyes,
I think I’ll step inside to build a fire,
Hang up my coat and gloves,
Loving all change,
Winter desires.To be one with the lady I love,
And the amber light,
from the cavern side,
Outside tonight,Just a moment of peace, just me without you,
An understanding that we share,
Knowing this,
We have things we must doAnd still knowing this, we really care
And when the time is right,
Ooh it’s honest mind,
So comfortably blind,
A warns our nightRainy fields of frost and magic,
Blowing through thought,
That I just had,
‘Tis the place I seen,
(I’ll) often visit,‘Morrow’s distant land,
And sun shines through,
When I look at you,
And all the things that you do,
Makes the day so new
งานของ Harwood ไม่ใช่แค่แต่งเพลงประกอบ ยังต้องเรียบเรียงบทเพลงมีชื่อให้กลายเป็นการแสดงสด และรวมถึงแทรกใส่เสียงประกอบ (Sound Effect) อาทิ เสียงเชียร์ โห่ร้อง ปรบมือ ผิวปากวี๊ดวิ้ว ฯ สำหรับสร้างความครื้นเครงระหว่างการแสดง ละม้ายคล้ายภาพยนตร์ Cabaret (1972)
บทเพลงขับร้องโดย Mr. Sophistication (รับบทโดย Meade Roberts) ประกอบด้วย
- After the Ball (1891) แนว Classic Waltz แต่งโดย Charles K. Harris
- Imagination (1942) แต่งทำนองโดย Jimmy Van Heusen, คำร้องโดย Johnny Burke
- I Can’t Give You Anything but Love, Baby (1928) บทเพลง Jazz Standard แต่งทำนองโดย Jimmy McHugh, คำร้องโดย Dorothy Fields
นอกจากนี้ยังมี Love Has Conquered Man แต่งโดย Jack Ackerman & Julie Gamble นำขับร้องโดย Jack Ackerman (มารับเชิญด้วยตนเอง) พร้อมสาวๆนักแสดงร้องตาม … ใครเคยรับชม Faces (1968) น่าจะมักคุ้นเคยเพลงนี้เป็นอย่างนี้
I made The Killing of a Chinese Bookie as an intellectual experiment – not because I am in love with it. I enjoy a more intellectual and less emotionally demanding view than in my previous work. If I can make, out of certain intellectual ideas, films that are complex in their nature, then I’m entering into new ground. And that is certainly something I look forward to. It is a film that has little to do with me and with how I feel about life. It’s interesting to me to see how other people live in our society, to look at them and ask myself, ‘Why do they do it? And how do they do it?’ Without trying to explain. The fun and challenge of the film was to imagine a self-contained world different from the one I live in: to move into it and live in it.
John Cassavetes
The Killing of a Chinese Bookie (1976) คือเรื่องราวของบุคคลที่มีความเพ้อใฝ่ฝัน แล้วสามารถกระทำตามเป้าหมายสำเร็จลุล่วง ปลดเปลื้องภาระหนี้สินหมดสิ้น! แล้วดันลุ่มหลงระเริง ปล่อยตัวปล่อยใจ ปล่อยให้ตนเองติดเงินการพนัน หวนกลับสู่จุดเริ่มต้น จำต้องเริ่มต้นนับหนึ่งใหม่อีกครั้ง
Cosmo Vittelli แน่นอนว่าคือตัวแทนผู้กำกับ John Cassavetes ความฝันของเขาคือการสร้างภาพยนตร์ แต่ถูกกีดกั้นขวางโดยแก๊งค์มาเฟีย หรือระบบสตูดิโอ Hollywood ในอดีตเคยเป็นมือปืนรับจ้าง Too Late Blues (1961) และ A Child Is Waiting (1963) ก่อนถูกโปรดิวเซอร์ Stanley Kramer ทรยศหักหลัง (Double Cross) สร้างรอยบาดแผล กระสุนฝังทรวงใน (=จดจำฝังใจไม่รู้ลืมเลือน) แต่ชีวิต/การแสดงยังต้องดำเนินเดินต่อไป (The Show Must Go On!)
During the edit of A Child Is Waiting, Cassavetes was caught in a classic Hollywood squeeze-play: Stanley Kramer kept telling him that he supported him, but that the studio was putting pressure on him to make the film more commercial. Cassavetes always referred to it as a ‘double cross’. Like the gangsters in The Killing of a Chinese Bookie, Kramer pleaded with Cassavetes to ‘trust him’ and compromise ‘just a little’. Cassavetes’ edit had included much more footage of the children, to the point that they became more important than the nominal ‘stars’ of the picture, and Kramer’s main objections to Cassavetes’ edit were that the children were too prominent in the narrative and that they came off as being ‘silly’ or ‘comical’. When Cassavetes objected, Kramer told him that he had become too close to them emotionally and had lost perspective.
Ray Carney ผู้เขียนหนังสือ Cassavetes on Cassavetes (2001)
การศึกษาพฤติกรรมตัวละคร แท้จริงแล้วก็คือสำรวจสภาวะทางอารมณ์ สภาพจิตใจของผกก. Cassavetes เองนะแหละ! ตัวจริงมีรสนิยมไม่ต่างจาก Cosmo หรือ Ben Gazzara นิสัยเย่อหยิ่ง ทะนงตน ลุ่มหลงตนเอง ครุ่นคิดว่าฉันเก่ง ชอบอวดอ้างด้วยสิ่งหรูหรา รถลีมูซีน สาวๆรายรายล้อมรอบ หลงใหลการพนันขันต่อ
I’m taking a gamble making the film. I don’t have any money. I just go to the bank and borrow it. And hope. But what isn’t risky about movies? It’s always risky when it’s original. Nobody thought it would be easy. We thought we might fail because it was such an ambitious project. But that makes things even more involving and interesting. So all you can do is work hard at it, and if you don’t succeed it’s painful, but it’s great to be able to say you’ve tried to do it.
John Cassavetes
การสร้างภาพยนตร์ก็ถือเป็นการพนันลักษณะหนึ่ง ลงทุนกับความเสี่ยง! ถ้าเรื่องนั้นได้เสียงตอบรับดี ทำกำไรกลับคืนมา ย่อมสามารถนำมาเป็นทุนสร้างโปรเจคถัดไป … ความสำเร็จอย่างล้นหลามของ A Woman Under the Influence (1974) ทำให้มี(เงินทุน)โอกาสสรรค์สร้าง The Killing of a Chinese Bookie (1976) และ Opening Night (1977)
ตรงกันข้ามกับความล้มเหลวย่อยยับของ The Killing of a Chinese Bookie (1976) และ Opening Night (1977) ทำให้โชคชะตาของผกก. Cassavetes ไม่แตกต่างจาก Cosmos การเงินขาดสภาพคล่อง ทำให้เขาต้องพัฒนาบทหนังขายให้กับสตูดิโอ และกล้ำกลืนน้ำลายตนเอง กลายเป็นมือปืนรับจ้างสรรค์สร้าง Gloria (1980) … เรียกได้ว่า The Killing of a Chinese Bookie (1976) คือภาพยนตร์ที่พยากรณ์อนาคตของตนเองในอีก 3-4 ปีข้างหน้า!
ไม่รู้เพราะถูกเร่งเร้าโดยผู้จัดจำหน่ายหรือไร ทำให้ผกก. Cassavetes จำใจนำหนัง 135 นาทีที่ยังตัดต่อไม่เสร็จดีออกฉายเมื่อปี ค.ศ. 1976 ผลลัพท์โดนนักวิจารณ์ด่ายับ ผู้ชมก็เลยไม่สนใจเช่นกัน ถูกนำออกจากโรงหนังก่อนหน้า A Woman Under the Influence (1974) ที่ยังฉายอยู่(บางโรง)เสียอีก! เช่นนั้นจะคืนทุน $1 ล้านเหรียญได้ยังไงกัน?
หลังเสร็จจาก Opening Night (1977) ผกก. Cassavates มีเวลาว่างเหลือจึงลงมือตัดต่อ The Killing of a Chinese Bookie ฉบับใหม่เหลือความยาว 108 นาที ออกฉายปี ค.ศ. 1978 แต่เสียงตอบรับก็ไม่ได้ดีขึ้นกว่าเก่า เข้าฉายได้ 1-2 สัปดาห์ก็ถูกถอดออกจากโปรแกรม
กาลเวลาทำให้หนังค่อยๆถูกยกย่องกล่าวถึงในวงกว้าง บังเกิดกระแสคัลท์ (Cult Following) เคยได้รับการโหวต “Greatest Film of All-Time” จากนิตยสาร Sight & Sound: Director’s Poll (2012) ติดอันดับ #91 (ร่วม) แสดงว่าเป็นที่ชื่นชอบของบรรดาผู้กำกับภาพยนตร์ … น่าเสียดายหลุดโผลไปในฉบับ ค.ศ. 2022
แนะนำ Blu-Ray ของค่าย Criterion Collection แม้คุณภาพเพียง HD Digital Transfer แต่ได้รวบรวมหนังทั้งสองฉบับ (Original & Director’s Cut) เอาไว้ในแผ่นเดียว, หรือใครสนใจคอลเลคชั่น John Cassavetes: Five Films (1958-1977) วางจำหน่ายปี ค.ศ. 2013 ประกอบด้วย Shadows (1959), Faces (1968), A Woman Under the Influence (1974), The Killing of a Chinese Bookie (1976) และ Opening Night (1977)
หวนกลับมาคราวนี้ได้รับชมฉบับ Director’s Cut รู้สึกชื่นชอบหนังมากๆขึ้นกว่าเก่า มันมีความกระชับ รวบรัด ตรงไปตรงมา เข้าเรื่องโดยทันที ทำให้ดูสนุก เพลิดเพลิน ทำความเข้าใจเนื้อหาสาระง่ายขึ้นกว่าเท่าตัว … และผมยังหวนกลับไปดู Original Cut ในส่วนที่ถูกตัดทิ้งไป (มีแค่ตอนต้นเรื่องที่แตกต่างนิดหน่อย) ก่อนพบว่าแทบไม่มีความจำเป็น เพียงแค่ขยับขยายรายละเอียดเบื้องหลังบางตัวละครเท่านั้นเอง
“ต้องดูให้ได้ก่อนตาย” หนังเสี้ยมสอนบทเรียนชีวิต ไม่ใช่แค่การติดหนี้ พนันขันต่อ ยังความละโมบโลภมาก อุปนิสัยเย่อหยิ่ง ทะนงตน ลุ่มหลง/หลอกตนเอง ครุ่นคิดว่าฉันเก่ง แท้จริงแล้วกลับจมปลักอยู่ในภาพลวงตา
จัดเรต 18+ กับไนท์คลับ/บาร์เปลือย ติดหนี้พนัน และการฆาตกรรม
ใส่ความเห็น